خواسته یا ناخواسته سرعت تحولات، اقتصاد جهانی را به سویی هدایت کرده است که رقابت فزاینده ای میان کشورهای تولیدکننده گاز برای حضور هر چه بیشتر در بازار های مصرف پدید آمده است.
دومین دارنده ذخایر گازی در جهان در حوزه پالایش، انتقال، توزیع و مدیریت مصرف گاز طبیعی راهبردهای هدفمندی دارد که در بعد داخلی شامل تمامی عملیات پشتیبانی مربوط به توزیع و مدیریت مصرف گاز طبیعی در داخل کشور می شود. اما شرکت ملی گاز ایران با توجه به اهمیت و جایگاهی که در کشور دارد، برنامه ها و سیاست هایی را نیز علاوه بر سطح ملی در سطح بین المللی دنبال می کند. قرار گرفتن در رتبه سوم جهانی و در اختیار گرفتن 10 درصد از تجارت جهانی گاز طبیعی در سطح جهان از جمله سیاست های شرکت ملی گاز در سطح بین المللی است.
افزایش ظرفیت تولید گاز
افزایش تولید روزانه گاز یکی از مواردی است که برای قرار گرفتن در رتبه سوم جهانی و در اختیار گرفتن 10 درصد از تجارت جهانی گاز طبیعی در سطح جهان باید مورد توجه قرار گیرد. در حال حاضر شرکت ملی گاز توانایی فرآورش روزانه 530 تا 540 میلیون مترمکعب گاز را دارد و بر اساس برنامه این میزان قرار است به روزانه حدود 1050 میلیون مترمکعب برسد.
توسعه مخازن مشترک در اولویت
در این بین بیشترین توجه شرکت ملی گاز جهت افزایش ظرفیت تولید، توسعه مخازن مشترک ایران به خصوص در پارس جنوبی است. میدان گازی پارس جنوبی بزرگترین منبع گازی کشور است که روی خط مرزی مشترک ایران و قطر در خلیج فارس و در فاصله 105 کیلومتری ساحل جنوبی ایران قرار دارد. افزایش ظرفیت تولید با اولویت مخازن مشترک به خصوص در پارس جنوبی، از جمله اهداف شرکت ملی گاز است. در حال حاضر توسعه 10 فاز این میدان انجام شده است و شرکت ملی گاز برنامه توسعه فازهای 15 تا 18 این میدان با ظرفیت 100 میلیون متر مکعب در روز، فازهای 19 تا 21 با ظرفیت 80 میلیون متر مکعب در روز و فازهای 22 تا 24 پارس جنوبی با ظرفیت 40 میلیون متر مکعب را در دست اجرا دارد.
افزایش سهم گاز در سبد انرژی
از سوی دیگر افزایش سهم گاز طبیعی در سبد انرژی مصرفی کشور (تا 70 درصد) از طریق جایگزینی مصرف فرآورده های نفتی مایع با گاز طبیعی از دیگر برنامه های این شرکت است.
صدور گاز به کشورهای همسایه
از دیگر برنامه های شرکت ملی گاز در سطح ملی و بین المللی می توان به مواردی چون تلاش در جهت صدور گاز طبیعی به کشورهای همسایه از طریق خط لوله، جذب سرمایه های خارجی از طریق بازارهای سرمایه یا پروژه های مشترک اشاره کرد.
تامین نیاز گازی اروپا
سازمان ها و موسسات پژوهشی و تحقیقاتی بین المللی با توجه به وضعیت فعلی مصرف گاز طبیعی در اروپا و پیش بینی آینده این انرژی حیاتی طی 25 سال آینده، جایگاه ویژه ای برای ایران در تامین نیازها و تقاضاهای گاز در این قاره پیش بینی کرده اند. در واقع ایران مستعدترین کشور منطقه ای برای صادرات گاز به اروپاست که ذخایر عظیم و نیز موقعیت استراتژیک آن فرصت مناسبی را برای این امر فراهم می آورد. در همین راستا حجم صادرات بالقوه منابع عرضه به اروپا در سه مقطع زمانی یعنی سال های 2000، 2010 و 2020 مورد مطالعه قرار گرفته که بر اساس آن صادرات گاز ایران به اروپای بزرگ که درسال 2000 صفر بود، در سال 2010 به 10 میلیارد مترمکعب بالغ خواهد شد که در واقع همان رقمی است که برای صادرات گاز به ترکیه در نظر گرفته شده است. همچنین پیش بینی شده است که در سال 2020 حدود 30 میلیارد مترمکعب از تقاضای گاز طبیعی اتحادیه اروپا از طریق ایران تامین گردد. در این بین نگرش بنگاه داری اقتصادی و اصلاح ساختار به منظور حداکثرسازی سوددهی و رقابت در بازار بین المللی، حداکثرسازی ارزش افزوده از طریق استفاده گاز در صنایع انرژی بر یا ایجاد صنایعی مانند «جی.تی.ال»، تقویت بخش خصوصی در صنایع پایین دستی و توزیع گاز، همکاری با کشورهای منطقه در امر تولید و انتقال از دیگر برنامه های استراتژیک این شرکت است.
کسب رتبه اول فناوری گاز
شرکت ملی گاز علاوه بر مواردی که ذکر شد برای کسب رتبه اول فناوری گاز در منطقه، برنامه هایی شامل تعامل با کشورها و شرکت های صاحب فناوری پیشرفته، ایجاد مرکزیت جذب تولید و ارتقای فناوری های نوین صنایع نفت، گاز و پتروشیمی در منطقه خلیج فارس و تقویت موسسات تحقیقاتی و توسعه مراکز داخلی تحقیق را پیش بینی کرده است.
پروژه های برنامه پنجم
از دیگر برنامه های شرکت ملی گاز ایران اجرای پروژه هایی است که قرار است طی برنامه پنج ساله پنجم توسعه که از سال آینده آغاز می شود به بهره برداری برسد. شرکت ملی گاز ایران در جهت توسعه گاز رسانی و پایداری شبکه سراسری گاز طبیعی پروژه های خطوط انتقال گاز طبیعی به طول 5 تا 6 هزار کیلومتر را در دست اجرا دارد که طی برنامه پنج ساله پنجم توسعه (93-1389) قرار است به بهره برداری برسد. همچنین در جهت اجرای برنامه پنجم توسعه شرکت ملی گاز ایران احداث 20 تا 22 ایستگاه تقویت فشار گاز را نیز پیش بینی کرده است که قرار است روی خطوط انتقال گاز احداث و نصب شود. اعتبار اختصاص داده شده برای اجرای این طرح ها نزدیک به 9 هزار میلیارد تومان است.
اجرای 6 پروژه ذخیره سازی گاز
میانگین مصرف گاز طبیعی در بخش خانگی و تجاری در ماه های سرد سال نشان می دهد که میزان مصرف در این ماه ها حدود 5/2 برابر بیشتر از ماه های دیگر است. تامین این میزان گاز طبیعی میسر نخواهد شد مگر اینکه منابع جدید به ویژه مخازن ذخیره سازی گاز طبیعی ایجاد شود. در این راستا شرکت ملی گاز پروژه های مختلفی را در زمینه ذخیره سازی گاز طبیعی در دست اجرا دارد که هدف از اجرای آنها ایجاد ذخیره مناسب گاز برای تکافوی حداکثر مصارف زمستانی و مبارزه با اختلال هایی است که ممکن است به هنگام بروز مشکلات در امر تولید در بخش بالادستی و سیستم انتقال رخ دهد. در واقع با بهره برداری از پروژه های ذخیره سازی در ماه های گرم سال که سطح مصرف گاز طبیعی نسبت به ظرفیت بالقوه تولید از منابع اصلی و سیستم انتقال، پایین تر است مازاد گاز در مخازن زیر زمینی ذخیره و بالعکس در ماه های سرد زمستان از مخزن برداشت و به شبکه انتقال و توزیع تزریق می گردد. گاز طبیعی به روش های مختلف از جمله استفاده از مخازن طبیعی تخلیه شده گاز یا نفت، استفاده از سفره های آب زیر زمینی یا استفاده از گنبدهای نمکی در زیر زمین قابلیت ذخیره سازی دارد. در این بین از جمله پروژه های شرکت ملی گاز به منظور ذخیره سازی گاز طبیعی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
پروژه سراجه
مخزن «سراجه» در حدود 40 کیلومتری جنوب شرق شهرستان قم قرار دارد و دارای گاز و میعانات گازی است که در سال 1384 به منظور ایجاد اولین مخزن ذخیره سازی در این میدان اقدامات لازم در خصوص ایجاد تاسیسات فرآورش و همچنین احداث خط لوله تزریق گاز به مخزن در فصول کم مصرف و انتقال گاز در فصل سرما به خط لوله سراسری توسط طرح ذخیره سازی آغاز گردید.
مخزن سراجه که پروژه فرآورش تاسیسات آن جهت 2 میلیون مترمکعب گاز در روز آماده بهره برداری شده و با حجم ذخیره سازی 3/3 میلیارد مترمکعب در سال، حداکثر قابلیت برداشت مقطعی 49 میلیون مترمکعب گاز طبیعی در روز را دارد.
یورتشای ورامین
طاقدیس آبدار «یورتشا» در شهریور سال 84 و در ابتدای کار دولت خدمتگزار نهم فعالیت خود را با انجام عملیات و مطالعات اکتشافی (مرحله اول) و با هدف استفاده از آن جهت ذخیره سازی گاز طبیعی آغاز نموده است. طاقدیس آبدار یورتشا در حدود 70 کیلومتری جنوب تهران در منطقه ورامین قرار دارد. پروژه های فرعی دیگر این طرح از قبیل احداث خط لوله اتصال مخزن به خط لوله سراسری و تخلیه آب شور از میدان یورتشا در دست بررسی و اقدام قرار دارد. همچنین به منظور حصول اطمینان بیشتر از قابلیت مخزن برای ذخیره سازی گاز طبیعی شرکت ذخیره سازی با تشکیل کمیته ای که متشکل از خبرگان مهندسی تحت الارضی و مخازن کشور است اطلاعات به دست آمده از لرزه نگاری دو بعدی و سه بعدی و حفاری چاه های انجام یافته را مورد بازنگری و بررسی و تفسیر مجدد قرار داده است. مخزن یورتشای ورامین از نوع سفره آب زیرزمینی با حجم ذخیره سازی 170 میلیون مترمکعب در سال و قابلیت برداشت مقطعی 3 تا 5/3 میلیون مترمکعب گاز طبیعی در روز، در سال 1389 مورد بهره برداری قرار خواهد گرفت.
پروژه شوریجه
مخزن «شوریجه» از جمله پروژه های جدید شرکت ذخیره سازی گاز طبیعی با دارا بودن حجمی معادل 8/4 میلیارد مترمکعب دارای قابلیت بسیار مناسبی جهت ذخیره سازی گاز طبیعی است. مقرر است در فاز اول احداث تاسیسات تزریق گاز به میزان روزانه 10 میلیون مترمکعب و تاسیسات فرآورش به میزان 20 میلیون متر مکعب روزانه و در فاز دوم که توسعه فاز اول است این ارقام به ترتیب 20 میلیون متر مکعب در قسمت تزریق گاز و 40 میلیون متر مکعب در قسمت فرآورش افزایش یابد.
پروژه تلخه
مخزن «تلخه» که از نوع سفره آبدار زیر زمینی است در 70 کیلومتری جنوب شرقی گرمسار و 130 کیلومتری شرق ورامین و در پارک ملی کویر واقع گردیده است. این مخزن حدود 45 سال قبل پس از انجام مطالعات اکتشافی و حفر یک حلقه چاه به منظور بررسی وجود نفت اکتشاف گردیده، اما به علت ناچیز بودن هیدروکربور موجود در آن و غیر اقتصادی بودن تولید، توسعه مخزن در جهت تولید هیدروکربور متوقف گردیده است. در سال های اخیر با هدف بررسی های لازم از منظر ذخیره سازی گاز طبیعی، لرزه نگاری دو بعدی انجام شده و مطالعات امکان سنجی و ارزیابی مخزن در دستور کار قرارگرفته است.
پروژه ایران مرکزی
مخزن ایران مرکزی که مطالعه آن از سال 1386 آغاز شده، حداکثر قابلیت ذخیره سازی 8 میلیارد مترمکعب گاز طبیعی در آن برآورد می شود. این پروژه جهت شناسایی مخازن دارای پتانسیل ذخیره سازی گاز طبیعی در منطقه ایران مرکزی به وسعت تقریبی 170 هزار کیلومتر مربع از پروژه های مطالعاتی و اکتشافی در دست اقدام بوده که تاکنون بالغ بر 40 ساختار و50 تا 60 گنبد نمکی بررسی و مطالعه گردیده است. بر اساس مطالعات اولیه قابلیت ذخیره سازی مخزن تایید گردیده و به منظور اطمینان از توان گنبد نمکی مزبور عملیات گران سنجی نیز انجام یافته است. بر حسب نتایج به دست آمده اولیه قابلیت مخزن مورد تایید است و مقرر شده که پس از انجام مطالعات ثانویه در سال جاری در قالب یک پیمان جامع و به صورت فاز به فاز مراحل پروژه به انجام برسد.
پروژه ذخیره سازی گاز در میدان مختار
از دیگر طرح های ذخیره سازی که در دست مطالعه است، می توان به میدان گاز «مختار» در حوالی یاسوج اشاره کرد. میدان گازی «مختار» در منطقه سی سخت در مجاورت خطوط لوله سراسری واقع شده است که طبق مطالعات اولیه مخزن دارای گاز درجای قابل توجهی است که می تواند در فصول سرما با برداشت از آن اهداف ذخیره سازی گاز طبیعی را فراهم آورد. همچنین از دیگر طرح های ذخیره سازی که در دست مطالعه است می توان به پروژه ذخیره سازی در تبریز و کرمان و پروژه ذخیره سازی در غرب کشور اشاره نمود.

منبع :روزنامه دنيای اقتصاد     تاریخ : 14  بهمن   1388    شاخه : نیرو و انرژی

مقام های عالی رتبه ترکیه، اتریش، رومانی، مجارستان، بلغارستان و اتحادیه اروپا پس از امضای «ناباکو» در آنکارا - عکس: afp. واکنش های داخلی و خارجی به «نابوکو»آمریکا با حضور ایران در «نابوکو» بار دیگر مخالفت کردگروه انرژی- غزاله طایفه: قرارداد خط لوله گاز نابوکو در حالی روز دوشنبه در هتل ریکسوس با حضور مقام های عالی رتبه ترکیه ، بلغارستان ، رومانی ، مجارستان و اتریش در آنکارا امضا شد که به اعتقاد تحلیل گران بعد از احداث این خط ترکیه به مسیر استراتژیک و مهمی برای انتقال انرژی آسیای مرکزی به اروپا تبدیل خواهد شد. منبع : روزنامه دنيای اقتصاد    تاریخ : 23   تیر   1388    شاخه : نیرو و انرژی   

حضور ایران در کانون انرژی جهان اهمیت موقعیت استراتژیک کشور را دوچندان کرده است صنعت نفت در توسعه اقتصاد کشور دارای جایگاه ویژه ای است که برخی از نقش های محوری آن شامل نقش اساسی در تحقق اهداف کلان اقتصاد ملی در افق چشم انداز 20 ساله، پیشبرد دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و تضمین امنیت ملی کشور از طریق توسعه همکاری ها و تعاملات منطقه ای و بین المللی، سهم 28 درصدی در تولید ناخالص داخلی کشور، سهم 84 در صدی از در آمد ارزی کشور، سهم بیش از 95 در صد در تامین انرژی اولیه مورد نیازکشور است. منبع : روزنامه دنيای اقتصاد    تاریخ : 17   بهمن   1388    شاخه : نیرو و انرژی   

غزاله طایفه: وزیر نفت ایران در اولین نشست رسمی خود با خبرنگاران پس از تصدی پست وزارت، مهمترین محور صحبت هایش را به موضوع واردات بنزین از ابتدای سال تاکنون اختصاص داد و در مورد عدم ارائه متمم بودجه واردات بنزین در 9 ماهه نخست سال، اظهار داشت: هم اکنون متوسط مصرف بنزین کشور حدود 63 میلیون لیتر بوده که 3 میلیون آن با قیمت آزاد و مابقی با قیمت یارانه ای عرضه می شود. مسعود میرکاظمی که بعد از این نشست باید به کمیسیون انرژی مجلس می رفت، با اشاره به بند 61 قانون بودجه سال جاری مجلس، بیان کرد: برای عدم اجرای این بند قانونی از ابتدای سال جاری تاکنون دلایل مختلفی وجود دارد. منبع : روزنامه دنيای اقتصاد    تاریخ : 11   آذر   1388    شاخه : نیرو و انرژی   

سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران با انشتار گزارشی بر اقتصادی بودن اجرای 8 طرح فولاد استانی با استناد به نظر کارشناسان و مستندات موجود تاکید کرد. به گزارش خبرگزاری فارس، در این گزارش که از سوی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران به این خبرگزاری ارسال شده، آمده است: سیدحسین هاشمی، رئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی گفت: 8 طرح فولاد استانی جزو مصوبات شورای اقتصاد است و شورای اقتصاد تنها طرح هایی را تصویب می کند که توجیه فنی و اقتصادی داشته باشند. منبع : خبرگزاری فارس    تاریخ : 6   بهمن   1388    شاخه : صنایع و معادن   

براساس آخرین آمار شرکت ملی گاز، تولید گاز طبیعی با رشد روزانه حدود 32 میلیون متر مکعب در سال 78 به حدود 394 میلیون متر مکعب و تولید سالانه آن 426/144 میلیون متر مکعب رسیده است. به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری فارس، براساس آخرین آمار شرکت ملی گاز، تولید روزانه گاز ایران در سال 87 حدود 394 میلیون متر مکعب و تولید سالانه آن 426/144 میلیون متر مکعب بوده است در حالی که تولید روزانه گاز در سال 86 به حدود 362 میلیون متر مکعب رسیده بود. منبع : خبرگزاری فارس    تاریخ : 2   شهریور   1388    شاخه : نیرو و انرژی   

وزارت نفت یکی از کلیدی ترین وزارتخانه های اقتصادی کشور است که به وزارتخانه پول ساز مشهور شده است. از آنجا که اقتصاد ملی بر پایه نفت استوار شده، جایگاه این وزارتخانه حساس از اهمیتی بالا برخوردار است؛ بر همین اساس، همه دولت ها سعی کرده اند فردی قوی، مدیر و توانمند را به کرسی مدیریت آن بنشانند.این وزارتخانه از جنبه های مختلف داخلی، بین المللی، اقتصادی، سیاسی، فنی و تخصصی حائز اهمیت بوده و طبیعی است کسی که بر این جایگاه تکیه می زند، باید دارای تمام ویژگی های یاد شده باشد و بتواند با عبور از چالش ها، ثبات و امنیت توسعه و سرمایه گذاری را در آن پایدار سازد. منبع : جام جم آنلاین    تاریخ : 1   شهریور   1388    شاخه : نیرو و انرژی   

بازتاب انعقاد تفاهم نامه خط لوله گاز نابوکو همچنان ادامه دارد.وزیر نفت، پروژه خط لوله نابوکو بدون حضور ایران را غیرعملی توصیف کرد.غلام حسین نوذری، در مورد طرح برخی بحث ها از طرف نخست وزیر ترکیه مبنی بر لزوم پیوستن ایران به خط لوله نابوکو با بیان مطلب فوق اظهار داشت: اصولا بدون حضور ایران اجرای این خط لوله و تحقق اهداف آن غیر ممکن است. همچنین از سوی دیگر، کارشناس ارشد بازاریابی شرکت ملی صادرات گاز ایران نیز در همین رابطه خاطرنشان کرد: به نظر می رسد در فازهای بعدی خط لوله نابوکو و با آرام تر شدن شرایط اقتصادی و سیاسی جهان و ایران، نگاه اروپا به گاز ایران جدی تر شود؛ زیرا به طور حتم در بلندمدت کشورهای موجود در خط لوله نابوکو نمی توانند گاز مورد نیاز اروپا را به طور کامل فراهم کنند. منبع : روزنامه دنيای اقتصاد    تاریخ : 25   تیر   1388    شاخه : نیرو و انرژی   

انرژی- بهاره صفاری اصفهانی:قطر با برداشت روزافزون خود از میدان گازی مشترک پارس جنوبی، بازار ال.ان.جی دنیا را به تسخیر خود درآورده است ...ولیکن سهم ایران به عنوان شریک و رقیب قطر از صادرات ال.ان.جی جهانی هنوز صفر است. 3پروژه اصلی تولید گاز مایع ایران با تاخیر زیادی مواجه شده است، با این وجود دولت نهم 3طرح دیگر را در حالی کلید زده است که تنها توانسته مذاکرات را به سطح امضای یادداشت تفاهم همکاری برساند. منبع : همشهری آنلاین    تاریخ : 20   خرداد   1388    شاخه : نیرو و انرژی   

از: محمد رستگار باکو- کارشناسان مسایل سیاسی و انرژی معتقدند، ایران حلقه مفقوده طرح های انرژیک منطقه به خصوص طرح بزرگ گازی نابوکو است. این اذعان کارشناسان و مقامات مختلف جهان از جمله حلمی گولر وزیر انرژی ترکیه ، دکتر مارک کنز استاد سرشناس مسایل سیاسی دانشگاه های آمریکا ، رییس جمهوری ترکیه و مقامات مجارستان و اتریش است که اظهار می دارند ما به گاز ایران نیاز داریم و باید با واقع نگری در این خصوص همکاری کرد. منبع : خبرگزاری جمهوری اسلامی    تاریخ : 2   آذر   1387    شاخه : نیرو و انرژی