واکنش های داخلی و خارجی به «نابوکو»
آمریکا با حضور ایران در «نابوکو» بار دیگر مخالفت کرد
گروه انرژی- غزاله طایفه: قرارداد خط لوله گاز نابوکو در حالی روز دوشنبه در هتل ریکسوس با حضور مقام های عالی رتبه ترکیه ، بلغارستان ، رومانی ، مجارستان و اتریش در آنکارا امضا شد که به اعتقاد تحلیل گران بعد از احداث این خط ترکیه به مسیر استراتژیک و مهمی برای انتقال انرژی آسیای مرکزی به اروپا تبدیل خواهد شد.
در این پروژه گاز دو کشور ترکمنستان و آذربایجان از طریق یک خط لوله به ترکیه رسیده و از آنجا با عبور از کشورهای بلغارستان ، رومانی ، مجارستان و اتریش به اروپا خواهد رسید.اگر چه تنها 5 درصد از نیاز 25 درصدی گاز مصرفی اروپا به روسیه با اجرایی شدن پروژه نابوکو تامین می شود، اما به اعتقاد کارشناسان این تدبیر دولت ترکیه است که توانسته با توجه به موقعیت ژئوپلیتیک منافع خود را در جهت رفع نیاز اروپا تامین کند. در واقع موقعیت ترکیه و اقدام این کشور در جهت ترانزیت گاز به اروپا موازنه تجارت این کشور را با سایر کشورهای اروپایی مثبت خواهد کرد و اگر ایران نیز بتواند گاز خود را از طریق این خط به اروپا صادر کند ، همین اثر را خواهد داشت.
«باکو-جیهان» هم اول رویایی بود
در این میان «رجب طیب اردوغان»، نخست وزیر ترکیه روز دوشنبه ابراز امیدواری کرد که با فراهم شدن شرایط ، گاز ایران نیز از طریق خط لوله «نابوکو» به اروپا صادر شود. اردوغان این مطلب را در نطق افتتاحیه نشست سران شش کشور برای امضای موافقتنامه اجرای طرح نابوکو در آنکارا عنوان کرد. اردوغان با اشاره به این که طرح نابوکو موجب ایجاد دوستی ها و همکاری های منطقه ای می شود، افزود : زمانی اجرای طرح خط لوله نفتی باکو - تفلیس - جیهان نیز رویایی بیش نبود ، ولی اکنون همه کارآیی راهبردی این طرح را می بینند.
قطر هم می آید
به گزارش ایرنا، اردوغان در این مراسم با اشاره به اینکه برای مشارکت ایران در این طرح بزرگ تلاش می کنیم ، در باره مشارکت روسیه در این طرح نیز گفت: براین باورم که روزی گاز روسیه را نیز می توان از طریق این خط به اروپا منتقل کرد.
وی افزود: قطر نیز با احداث تاسیسات تبدیل گاز طبیعی مایع شده به گاز طبیعی، گاز خود را از طریق این خط به اروپا منتقل می کند. وی گفت: قرارداد کشوری نابوکو مهمترین مرحله از طرح بزرگ نابوکو است که نشان دهنده عزم کشورهای عضو برای جامه عمل پوشاندن به طرح است.
حمایت اروپا
اردوغان از حمایت های سیاسی اتحادیه اروپا و آمریکا در به اجرا درآمدن طرح قدردانی کرد و گفت: خط لوله نابوکو طرحی خواهد بود که در ورای یک طرح انرژی رشته ارتباط بسیار مهمی در توسعه و تعمیق روابط و گره خوردن منافع کشورها و توسعه و رفاه و ثبات سیاسی و اقتصادی در منطقه خواهد بود. اردوغان اضافه کرد: امروز با امضای توافقنامه زیر بنای حقوقی اجرای طرح فراهم می شود. نخست وزیر ترکیه افزود: ترکیه در انتقال گاز حوزه خزر و خاورمیانه به اروپا پلی بین تولید کنندگان و مصرف کنندگان خواهد بود. اردوغان سپس از بانک توسعه اروپا و بانک عمران و بازسازی اروپا که پروژه را تامین مالی خواهند کرد نیز تشکر کرد.
5 کشور اروپایی خواستار گاز ایران
در این بین به نظر می رسد که بعد از اجرایی شدن این خط ایران و روسیه نیز برای صادرات گاز خود به این خط وابسته شوند؛ به طوری که به گفته مقامات ایران در حال حاضر چند کشور اروپایی نیز خواستار گاز ایران هستند. بنا به اظهارات مدیر عامل شرکت ملی صادرات گاز ایران تاکنون شرکت های مختلف اروپایی از آلمان ، ترکیه ، بلغارستان ، ایتالیا و اتریش مذاکره هایی را برای خرید گاز ایران انجام داده اند.
نابوکو بدون ایران غیراقتصادی است
اما انعقاد این توافقنامه بازتاب های داخلی و خارجی در ایران و منطقه داشت، به طوری که مدیر عامل شرکت ملی صادرات گاز، این طرح را غیر اقتصادی خواند. وی می گوید: هم اکنون سران کنسرسیوم نابوکو بر روی منابع گازی تکیه کرده اند که در آینده پاسخگوی نیازهای آنها نخواهد بود. وی در گفت وگو با مهر با تاکید بر اینکه ساخت خط لوله نابوکو هزینه های سرمایه گذاری سنگینی را به مشتریان خود تحمیل خواهد کرد، اظهار داشت: یکی از مهمترین مشکلات پیش روی اجرای خط لوله گاز نابوکو مساله بعد مسافت است که با قیمت های پایین نفت خام اجرای آن در مسافت های طولانی اصلا توجیه اقتصادی ندارد.
تهران: امکان ندارد
سید رضا کسایی زاده با اشاره به این موضوع که هم اکنون خریداران گاز نابوکو، ملاک قیمت را بهای گاز وارداتی اروپا در نظر می گیرند، تبیین کرد: با در نظر گرفتن هزینه های سنگین تولید، انتقال، نگهداری خط لوله و ترانزیت گاز، فروشندگان در محل تحویل در مقایسه با قیمت های وارداتی حتی نمی توانند هزینه های تولید خود را جبران کنند. وی در مورد انتقال گاز کشورهای حاشیه دریای خزر از مسیر خط لوله ترانس خزر نیز توضیح داد: با توجه به مخالفت برای ساخت خط لوله انتقال نفت و گاز از زیر بستر دریای خزر، امکان انتقال مستقیم گاز این کشورها به خط لوله نابوکو در آینده به وجود نمی آید.
کسایی زاده تاکید کرد: برای تامین گاز مورد نیار نابوکو تنها منابع گازی نزدیک و البته غنی می توانند در بلند مدت امنیت عرضه را تامین کنند.
تهران: توجیه ندارد
این مقام مسوول در مورد صرفنظر کردن ترکیه از حق 15 درصدی ترانزیت گاز نیز اعلام کرد: با این وجود بازهم با منابع فعلی تامین کننده گاز این خط لوله، اجرایی شدن آن توجیه اقتصادی نخواهد داشت.
اولین انصرافی
خبرگزاری فارس هم به نقل از رویترز در خصوص انصراف ترکیه از خرید 15 درصد گاز نابوکو از زبان وزیر انرژی ترکیه گزارش داد: این کشور از درخواست خود مبنی بر خرید 15 درصد گاز نابوکو منصرف شده ولی این حق را دارد تا بخشی از 15میلیارد متر مکعب گاز صادر شده به اروپا از طریق خط لوله نابوکو را دریافت کند. تانر ییلدیز تصریح کرد : ترکیه از این پس به مسیر استراتژیک و مهمی برای انتقال انرژی آسیای مرکزی به اروپا تبدیل خواهد شد. از سوی دیگر معاون سرمایه گذاری شرکت ملی نفت نیز با بیان اینکه سرمایه گذاری در ساخت خط لوله نابوکو بدون منابع تامین کننده کافی گاز توجیه اقتصادی ندارد ، گفت : ساخت این خط لوله زمانی از لحاظ اقتصادی منطقی است که ایران نیز یکی از تامین کنندگان گاز آن باشد.
تحریم گاز ایران صحت ندارد
از سوی دیگر حجت الله غنیمی فرد نیز در گفت وگو با مهر در خصوص عدم تمایل شرکت های اروپایی برای خرید گاز طبیعی ایران با تاکید بر اینکه تاکنون هیچ مقام مسوولی در اروپا به طور رسمی در مورد تحریم خرید گاز از ایران اظهار نظر نکرده است، گفت: ساخت خط لوله نابوکو زمانی منطق اقتصادی به همراه خواهد داشت که از منابع قابل توجهی برای تامین گاز در دراز مدت برخوردار باشد.
معاون امور سرمایه گذاری شرکت ملی نفت ایران با اشاره به پیش بینی منابع گازی فعلی برای تامین گاز این خط لوله، تصریح کرد: قطعا بخش عمده ای از ظرفیت این خط لوله گازی در سال های پس از بهره برداری آن بدون استفاده خواهد ماند.
وی با بیان اینکه سرمایه گذاری در ساخت خط لوله نابوکو بدون منابع تامین کننده کافی گاز توجیه اقتصادی ندارد، بیان کرد: ساخت این خط لوله 3 هزار و 300 کیلومتری به ارزش 8 میلیارد دلار زمانی منطقی است که ایران تامین کننده گاز آن باشد.
ذخایر آذربایجان و ترکمنستان کافی نیست
یک کارشناس موسسه مطالعات بین المللی انرژی نیز معتقد است که میزان ذخایر گاز جمهوری آذربایجان و ترکمنستان در حدی نیست که بتوانند برای بلند مدت تامین کننده گاز خط لوله نابوکو شوند.
مرتضی بهروزی فر ، عضو هیات علمی موسسه مطالعات بین المللی انرژی اظهار کرد: میزان ذخایر این کشورها قابل قیاس با ذخایر ایران نیست و ایران به تنهایی بیش از مجموع این کشورها ذخیره گاز دارد. وی در گفت وگو با ایسنا با تاکید بر این که اروپا نمی تواند این روند را تحمل کند که به چندین منبع تامین کننده گاز وابسته باشد، افزود: در این زمینه مصر نیز صادرات زیادی از طریق خط لوله ندارد و بیشتر به دنبال صادرات از طریق ال.ان.جی است.
وی با تشریح این که تا سال 2030 میزان واردات سالانه گاز کشورهای اروپایی از حدود سالانه 241میلیارد متر مکعب کنونی به 477میلیارد متر مکعب در سال افزایش پیدا خواهد کرد، گفت: به این ترتیب باید اروپا 70 درصد گاز مورد نیاز خود را از طریق واردات تامین کند.
مسیر دو طرفه
بهروزی فر با بیان این که از طرف دیگر اروپایی ها به این نتیجه رسیده اند که مسیر تامین گاز مورد نیاز از روسیه و اوکراین چندان قابل اعتماد نیست، یادآوری کرد: این مسیر گاز تاکنون تنش زا بوده و مشکلات زیادی را می تواند در آینده نیز ایجاد کند.
وی با تاکید بر این که اگر می خواهیم در بازار گاز اروپا حاضر شویم، باید سرمایه گذاری زیادی در بخش بالادست گاز انجام دهیم، تصریح کرد: تنها با سرمایه گذاری کلان در بخش تولید گاز (بالادست) می توان ایران را به قطب صادرات گاز تبدیل کرد؛ البته در این زمینه نیاز این است از تکنولوژی های روز دنیا استفاده شود.
وی ارتباط بین اروپا و ایران را دو طرفه دانست و گفت: از یک طرف اروپایی ها به گاز ایران نیاز دارند و از طرف دیگر ایران به تکنولوژی و سرمایه گذاری آن ها نیاز دارد.
رییس جمهور ترکمنستان: گاز ما کافی است
با وجود اینکه کارشناسان عنوان می کنند که میزان ذخایر گاز جمهوری آذربایجان و ترکمنستان در حدی نیست که بتوانند برای بلند مدت تامین کننده گاز خط لوله نابوکو شوند ، رییس جمهور ترکمنستان با تاکید بر این که ذخایر گازی این کشور برای حضور در نابوکو کافی است، گفت: ترکمنستان می تواند در پروژه نابوکو شرکت کند.
به گزارش ایسنا قربانقلی بردی محمدوف ، رییس جمهور ترکمنستان معتقد است که ذخایر گازی کشورش برای تحقق پروژه نابوکو که عرضه گاز طبیعی از حوزه دریای خزر به اروپا با دور زدن روسیه را در نظر دارد نیز کافی است.
به گفته وی برخلاف ادعای برخی کارشناسان خارجی، ارزیابی های مستقل از ذخایر گاز ترکمنستان که سال گذشته انجام شدند و آخرین کشف های زمین شناسان نشان می دهند که این کشور دارای ذخایر عظیم گاز طبیعی است. در عین حال بردی محمدوف خاطر نشان کرد که در حال حاضر در ترکمنستان گاز مازاد بسیاری انباشته شده است و تاکید ویژه ای کرد که این گاز می تواند به مصرف کنندگان در مرز این کشور فروخته شود.
نبود ایران بی معنا است
در این میان «وولفگانگ روتن استورفر» مدیر اجرایی شرکت «او.ام.وی» اتریش نیز که یکی از اعضای کنسرسیوم خط لوله نابوکو است، گفته بود: ایران دومین ذخایر بزرگ گاز دنیا را در اختیار دارد و این که بگوییم نباید گاز ایران از طریق این خط لوله منتقل شود، بی معناست. وی تاکید کرده بود که ارتباط با کشورهای حوزه دریای خزر همچون آذربایجان و ترکمنستان به عنوان تامین کنندگان گاز نابوکو برای ما اولویت دارد، اما ایران همچنان به عنوان گزینه بلندمدت تامین گاز این پروژه باقی می ماند.
آمریکا همچنان مخالف ایران
به گزارش خبرنگار ما ، در حالی که مقامات ارشد نفتی عنوان می کنند که ایران یکی از منابع مطمئن و بلند مدت تامین گاز مورد نیاز اروپا در سال های آینده می تواند باشد و اجرای خط لوله نابوکو بدون حضور ایران اقتصادی نیست ، نماینده ویژه آمریکا در امور انرژی اوراسیا بار دیگر بر مخالفت واشنگتن با مشارکت و حضور ایران در پروژه خط لوله نابوکو تاکید کرد.
روسیه آزاد است
ریچارد مونینگستار تصریح کرد: روسیه آزاد است تا گاز خود را به خط لوله نابوکو عرضه کند، ولی سایر کشورهای مشارکت کننده در این پروژه باید روسیه را نیز به عنوان شریک بپذیرند. به گزارش فارس به نقل از رویترز وی در ادامه ضمن مخالفت مجدد با حضور ایران در این پروژه گفت: آمریکا مخالف استفاده احتمالی از منابع گاز ایران در خط لوله نابوکو است. این در حالی است که وزیر انرژی ترکیه پیش از این اعلام کرد ، احتمال دارد از گاز ایران برای صادرات به بازارهای اروپا استفاده شود. البته این به تصمیم کشورهای مشارکت کننده در این پروژه بستگی دارد که روسیه را به عنوان شریک بپذیرند. تانر ییلدیز وزیر انرژی ترکیه نیز تاکید کرد ، روسیه می تواند در صورتی که خط لوله نابوکو را سودآور تلقی کند ، به این پروژه بپیوندد. نمایندگان پنج کشور ترکیه، اتریش، مجارستان، بلغارستان و رومانی روز گذشته در آنکارا توافقنامه احداث خط لوله انتقال گاز از آسیای میانه و خاورمیانه به اروپا موسوم به «نابوکو» را به امضا رساندند. این سند به امضای نمایندگان ترکیه، اتریش، مجارستان، بلغارستان و رومانی رسید. آلمان نیز در مراسم امضای این سند حضور داشت، اما به دلیل آنکه خط لوله نابوکو از این کشور عبور نمی کند، سند یاد شده را امضا نکرد.
برخی مقامات بودند
در مراسم امضا قرارداد نابوکو «میخائیل ساآکاشویلی» رییس جمهوری گرجستان ، «امیل بوچ» نخست وزیر رومانی ، «ورنر فیمن» نخست وزیر اتریش ، «سرگئی استانیشف» نخست وزیر بلغارستان ، «گوردون باژنایی» نخست وزیر مجارستان ، «نوری المالکی» نخست وزیر عراق و «خوزه مانوئل باروسو» رییس کمیسیون اروپا حضور داشتند. «ناطق علی اف» وزیر انرژی جمهوری آذربایجان ، سناتور «ریچارد لوگار» رییس کمیته روابط خارجی سنای آمریکا ، مقامات بلند پایه برخی کشورهای اروپایی ، مصر و سوریه نیز در این مراسم شرکت کردند.زمان بهره برداری از این طرح که حدود 8میلیارد دلار هزینه دارد ، سال 2014 میلادی پیش بینی شده است. دو هزار کیلومتر از این خط لوله گازی 3300 کیلومتری در خاک ترکیه احداث خواهد شد.
عکس: ایرنا
منبع :روزنامه دنيای اقتصاد تاریخ : 23 تیر 1388 شاخه : نیرو و انرژی
