رییس سازمان توسعه تجارت: در مسیر خلیج فارس به بنادر مختلف جهان، با کاهش حداقل 10 درصد حمل و نقل دریایی مواجه شده ایم
یک کارشناس دریایی: کرایه حمل کشتی های دبی به خرمشهر، از یک میلیون و 400 هزارتومان به 700 هزار تومان کاهش یافته است.
سارا صفاری
طی ماه های اخیر تاثیر بحران مالی جهانی بر اقتصاد تمامی کشورها مشهود بوده و هر یک از کشورها به نوعی درصدد ارائه راهکارهایی برای مقابله با شرایط رکود اقتصادی بازار جهانی به منظور کاهش اثرات مخرب بحران هستند، این در حالی است که طی ماه های اخیر شاهد افت فعالیت و متضرر شدن شرکت های کشتیرانی و حمل و نقل دریایی بودیم که این امر نگرانی هایی را برای صاحبان کشتی ها و خطوط کشتیرانی به همراه داشته است.
هر چند گفته می شود به دلیل شرایط خاص اقتصاد ایران، کشورمان از گذر بحران مالی جهانی برخلاف سایر کشورها آسیب کمتری را متحمل شده است، اما با این همه، پای بحران به ایران نیز باز شده و بنادر هم که دروازه ورود و خروج کالا به کشور هستند از آثار این گذر چندان بی بهره نبوده اند.
به گزارش خبرنگار دنیای اقتصاد، علی طاهری، مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی با تاکید بر اینکه سایه سنگین بحران مالی جهانی، صنعت حمل و نقل دریایی را تهدید کرده و رکود سختی را برای این بخش به ارمغان آورده است، گفت: افت ناگهانی کرایه حمل کالا و افت 70 درصدی حمل کالای فله، نگرانی هایی را برای این بخش به همراه داشته است. وی اضافه کرد: بحران اقتصادی جهانی، رکود سختی را برای حمل و نقل دریایی در پی داشته و این بخش را در بسیاری از کشورها تحت تاثیر قرار داده است، به طوری که در حال حاضر کرایه حمل کالا در بدترین شرایط قرار دارد و امیدواریم شرایط از آنچه که اکنون با آن مواجهیم بدتر نشود.
معاون وزیر راه و ترابری با بیان اینکه فعالیت بخشی از ناوگان شرکت های کشتیرانی بین المللی متوقف شده است و این شرکت ها تنها برای تامین هزینه نگهداری و امور جاری حاضر به حمل کالا هستند، اظهار داشت: بحران اخیر مالی جهانی از سال 1930 تاکنون بی سابقه بوده و تمامی کشورها از جمله کشور ما تاثیر زیادی از این بحران گرفته است.
وی ادامه داد: در حال حاضر نرخ کرایه ها در بخش حمل و نقل دریایی به یک پانزدهم رقم های قبل از بحران رسیده و به شدت کاهش یافته است؛ علاوه بر این بحران اخیر سوخت رسانی به کشتی ها را نیز تحت تاثیر قرار داده و از میزان و رونق آن کاسته است.
طاهری درخصوص تاثیر بحران اقتصادی جهانی بر خصوصی سازی در بنادر افزود: بحران اخیر بر خصوصی سازی و بخش های قابل واگذاری در بنادر تاثیر گذاشته و روند خصوصی سازی را نیز کند کرده است، اما با این وجود تاثیرات بحران مالی مذکور در بخش بندری شور قابل مقایسه با سایر صنایع و بخش ها نیست در واقع این بخش چندان از بحران مذکور متاثر نشده است.
کاهش حمل و نقل دریایی در مسیر خلیج فارس به سایر بنادر
در همین رابطه رییس سازمان توسعه تجارت نیز با تاکید بر اینکه از حدود 8 میلیارد تن باری که سالانه در دنیا جابه جا می شود، 95 درصد آن با کشتی و از طریق دریا است، بیان کرد: طبیعتا کشورهایی که مبادلات تجاری آنها در حدود 600-500 میلیون تن کاهش می یابد حدود 10 درصد حجم مبادلات را کاهش می دهند، همین امر باعث ایجاد ظرفیت اضافه و بدون مصرفی در بازار می شود در حالی که در دنیا حدود 86 هزار کشتی وجود دارد که از این تعداد 45 هزار کشتی تجاری اقیانوس پیما هستند. اگر فقط در حد همین 10 درصد یعنی حدود 4 هزار کشتی بدون بار بمانند، موجب می شود دنیا با یک بحران در بخش حمل و نقل دریایی مواجه شود.
مهدی غضنفری در گفت وگو با خبرنگار ما، با بیان اینکه بحران اقتصادی پیش آمده در آمریکا و اروپا که از نیمه دوم سال گذشته آغاز شد، آثار و تبعات گوناگونی بر اقتصاد جهان گذاشت، خاطر نشان کرد: عمده آثار ناشی از این بحران را می توان کاهش ارزش دارایی نهادهای مالی بین المللی، کاهش حجم مبادلات بین المللی، کاهش حجم سرمایه گذاری های مستقیم خارجی، کاهش نرخ رشد اقتصادی، سقوط قیمت کالاهای اساسی، از دست رفتن فرصت های شغلی و کاهش ارزش ذخایر ارزی کشورها برشمرد، این در حالی است که این بحران ابتدا از آمریکا شروع شد و سپس به کشورهای اروپایی و هم اکنون به اقتصادهای در حال گذار و تازه صنعتی شده از جمله چین و کره رسیده است.
وی تصریح کرد: گروهی از تحلیل گران اقتصادی معتقدند که بحران جهانی براقتصاد ایران تاثیری نداشته و ندارد؛ چرا که اقتصاد ایران را تقریبا و به طور کامل از اقتصاد آمریکا جدا می دانند. گروهی دیگر نیز معتقدند که این نظریه بسیار خوشبینانه است و قطعا اقتصاد ایران متاثر از اقتصاد جهان است، اما باید آثار بحران را بر اقتصاد ایران از دو منظر صادرات و واردات مورد بررسی قرار داد.
معاون وزیر بازرگانی در خصوص عوامل ارتباط صادرات با بازارهای جهانی در بحران گفت: کسری بودجه سایر کشورها، نرخ برابری ارزها در برابر دلار، عدم توانایی در رقابت پذیری، کاهش تقاضای جهانی برای کالاهای ایران و کاهش نقدینگی جهانی از اهم تاثیر بحران بر صادرات است.
وی ادامه داد: کسری بودجه سایر کشورها علی الخصوص کشورهای بحران زده، افت صادرات کشور به کشورهای دارای کسری، کاهش قیمت های جهانی و کاهش قیمت حمل و نقل از عوامل ارتباط واردات با بازارهای جهانی در شرایط بحران اقتصادی است.
غضنفری خاطرنشان کرد: همان طور که ذکر شد حمل و نقل نیز متاثر از این بحران بوده و هست و کاهش هزینه های حمل و نقل از منظر واردات یک پارامتر مهم برای صنایع داخلی کشورمان محسوب می شود و دلیل آن این است که کالاهای وارداتی با هزینه کمتری وارد کشور می شوند که این برای گروه کالای واسطه ای و مواد اولیه کاملا مناسب است. به دلیل بحران پیش آمده برخی از قراردادهای تجاری و به تبع آن حمل و نقل، فسخ شده. این موضوع باعث شد تا بخش درآمدزایی صنعت حمل و نقل کاهش یابد.
وی توضیح داد: با توجه به کاهش هزینه های حمل و نقل و عقد قراردادهای حمل و نقلی با مبالغی بالاتر در مقطع زمانی پیش از بحران برخی از مبادلات به حالت تعلیق درآمد. علاوه بر این، کاهش تسهیلات مالی و روند نزولی قیمت کشتی های فله بر، کانتینربر و چندمنظوره نیز به این وضعیت کمک نمود. در نتیجه انتظار می رود رکود نرخ های حمل و نقل تا مدتی پس از برطرف شدن بحران نیز ادامه یابد. البته این موضوع بر حمل و نقل دریایی در حوزه دریای خزر صدق نمی کند. بنا بر اظهارات شرکت کشتیرانی خزر، صادرات و واردات کالا در حوزه دریای خزر، کاملا عادی و رو به افزایش بوده است که از جمله می توان به صادرات کلینکر به جمهوری آذربایجان اشاره نمود.
رییس سازمان توسعه تجارت در خصوص وضعیت خطوط کشتیرانی در بنادر جنوبی اظهار داشت: در مسیر خلیج فارس به بنادر مختلف جهان، با کاهش حداقل 10 درصد حمل و نقل دریایی مواجه شده ایم. این موضوع در کل جهان صادق بوده است. 10 درصد ظرفیت بیکار کشتی ها موجب شده تا جریان تقاضا از سوی صاحبان صنایع به کشتیرانی دقیقا به صورت عکس اتفاق بیفتد و باعث شده که بعضا نرخ های حمل از سوی صاحبان کالا تعیین گردد نه شرکت های کشتیرانی و در نهایت منجر به کاهش قابل توجه کرایه های حمل در برخی مسیرها گردد.
از بحران خارج شدیم
محمد حسین داجمر، مدیرعامل کشتیرانی جمهوری اسلامی با بیان اینکه علاوه بر حمل و نقل دریایی بحران در تمامی دنیا تاثیر گذاشته خاطر نشان کرد: با ایجاد بحران میزان جابه جایی حمل کالاها از طریق دریا چندان از بحران اقتصادی جهانی متاثر نشده است، اما افت کرایه حمل را در پی داشته است.
وی با ابراز خرسندی از رشد محدود بخش حمل و نقل دریایی طی ماه های اخیر متذکر شد: وقوع بحران در عملیات دریایی تاثیر چندانی نداشته است، اما افت کرایه حمل شرکت های فعال در حوزه حمل بار در دریا را بسیار متاثر کرد و این امر زیان های فراوانی را به همراه داشت.
مدیرعامل شرکت کشتیرانی شاخص قیمت ها را تا پیش از وقوع بحران یازده هزار و 700 اعلام کرد و افزود: این در حالی است که با اوج بحران مالی افت شاخص قیمت ها به 670 نیز رسید و در حال حاضر شرایط از حالت بحرانی خارج شده به گونه ای که شاخص قیمت ها به 3 هزارو 500 رسیده است.
وی معتقد است: در حال حاضر وضعیت کرایه حمل بار برای شرکت های کشتیرانی با اصلاحات صورت گرفته و تحول مثبت اقتصاد چین از حالت بحرانی خارج شده و وضعیت در دنیا بهتر شده است.
کاهش 90 درصدی فعالیت شناورهای کوچک در بنادر جنوبی
در این میان عبدالحسین خدری، کارشناس دریایی در خصوص تاثیر بحران بر شناورهای تجاری 50 تن گفت: در حال حاضر به دلیل کمبود تقاضا با کاهش 25 تا 30 درصدی حمل و نقل این شناورها مواجه هستیم؛ این در حالی است که در مراحل ابتدایی بحران آمار حمل و نقل این وزن از شناورها به شدت بالا رفت و دلیل آن قطع سفارشات بزرگ و روی آوردن کارخانجات به سفارشات کوچک بود که از طریق شناورهایی با این حجم انجام می شد.
وی کرایه حمل کشتی های دبی به خرمشهر، در اوج بحران اقتصادی را کاهش یک دومی از یک میلیون و 400 هزارتومان به 700 هزار تومان اعلام کرد.خدری درخصوص وضعیت شناورهای چوبی که بخش عمده ای از حمل و نقل دریایی در حوزه خلیج فارس را بر عهده دارند، گفت: شناورهای زیر 30 تن فقط توان حمل کالاهای ملوانی را دارند و شناورهای با ظرفیت بالای 30 تن ترکیبی از کالاهای ملوانی و سایر کالاها است که در مسیر بنادر جنوبی کشورمان و کشورهای حوزه خلیج فارس تردد می کنند و در این میان بیشترین آسیب را شناورهای زیر 30 تن دیدند که تنها درآمدشان استفاده از کالای همراه ملوان است.
وی دلیل عمده کاهش فعالیت شناورهای کوچک در بنادر جنوبی را محدودیت و اشباع بازار اعلام کرد و گفت: در سال جاری حدود 90 درصد از فعالیت شناورهای کوچک کاسته شده به طوری که بسیاری از این شناورها در سال جاری اصلا سفر نرفته اند.
این کارشناس دریایی از دیگر دلایل اصلی رکود بازار شناورهای زیر 30 تن را افزایش حقوق گمرکی این نوع از شناورها از صفر به 50 هزار تومان در هر سفر اعلام کرد که در حال حاضر عوارض گمرکی این شناورها به یک میلیون و هفتصد هزار تومان در هر سفر رسیده است.
وی کاهش صادرات، نوسان های تعرفه ای و تغییرات قوانین و مقررات را از دلایل از دست رفتن برخی بازارهای حاشیه خلیج فارس بیان کرد و گفت: این دلایل باعث حضور سایر رقبا در بازارهای صادراتی کشورمان شد که به تبع آن حمل و نقل دریایی را نیز متاثر ساخت.
خدری با ابراز امیدواری در خصوص رونق حمل و نقل دریایی از 15 شهریور ماه سال جاری خاطرنشان کرد: با رونق بازار از نیمه شهریور ماه از وضعیت فعلی خلاص می شویم؛ این در حالی است که با وجود بحران اقتصادی دولت باید در کوتاه مدت عوارض گمرکی را برای شناورهای زیر 30 تن حذف کند و نیز جایگزینی برای شناورهای کوچک که در حال حاضر در بنادر جنوبی فعال هستند، ایجاد نماید؛ زیرا در غیر این صورت شرایط به مرور برای حمل و نقل دریایی معضل آفرین می شوند.
کاهش 40 درصدی مبادلات تجاری از کریدورهای جنوبی ایران
در این میان امیر احمد ترابی، کارشناس خطوط کشتیرانی در خصوص تاثیر بحران اقتصادی سال گذشته بر روند عملکرد حجم مبادلات تجاری اعم از صادرات و واردات کشور در حوزه حمل و نقل دریایی اظهار داشت: طی این مدت صادرات فرآورده های دریایی به شکل چشمگیری کاهش داشته است و از سوی دیگر عواملی از قبیل نرخ تمام شده محصولات صادراتی به لحاظ رقابت شدید کشورهای عرضه کننده، بازار رقابت محصولات ایرانی را در کشورهای بازار هدف دشوار نموده است.
وی خاطرنشان کرد: در واردات نسبت به سال گذشته حدود 40درصد کاهش در حجم مبادلات تجاری علی الخصوص کریدور های جنوبی ایران داشته ایم. با توجه به اقدام ایالات متحده در خصوص شدت تحریم اقتصادی، بعضا واردکنندگان ایرانی با مشکل قبولی اعتبارات اسنادی خود با بانک های طرف فروشنده خود مواجه هستند و این مهم تاثیر بسزایی بر حجم واردات نیز داشته است.
ترابی ادامه داد: از سوی دیگر حجم ترانزیت به افغانستان و همچنین کشور های مشترک المنافع نیز به حد چشمگیری کاهش داشته است؛ این در حالی است که در شرایط فعلی آمریکا و چین در حال احداث خطوط وسیع راه آهن تا مقاصد کشورهای مشترک المنافع هستند و این مهم فروشندگان چینی را به استفاده از خطوط راه آهن ترغیب می نماید و در مقابل ترافیک و سرفصل درآمدی ایران از سهم ترانزیت خاور دور به کشورهای مشترک المنافع به حد قابل توجهی کاسته شده است.
منبع :روزنامه دنيای اقتصاد تاریخ : 17 مرداد 1388 شاخه : حمل و نقل
