پیوستن ایران به سازمان تجارت جهانی که در دولت هشتم کاملا پا گرفته و جا افتاده بود به نظر می رسد در دولت نهم دچار سکون، رکود و توقف شد جدای از علل و تبعات این امر، چنین رویکردی حداقل برای برنجی ها، خبر خوبی به معنای اخذ یک فرصت 4ساله دیگر بود اما این فرصت از دست رفت.واقعیت آن است که در بین محصولات کشاورزی، برنج یکی از پرهزینه ترین آنهاست؛ هزینه تولید برنج در ایران، هرگونه دامنه رقابتی را با بازار جهانی تنگ می کند و غیر ممکن می سازد. وقتی در بهار سال 1387 برنج در نرخ های جهانی به حداکثر رسید و به طور متوسط نرخ برنج های صادراتی دنیا حداکثر حدود 1000دلار در هر تن بود (یعنی هرکیلو10هزارریال)، در ایران برنج هایی با نرخ های بین 15 تا30 هزار ریال در هر کیلوگرم تولید می شود با این شرایط چگونه می شد با جهان و بازار جهانی رقابت کرد؟ دیدیم، دیدید و دیدند که وقتی دروازه ها روی واردات برنج های خارجی گشوده شد، استقبال مصرف کنندگان بی سابقه بود. باور نکنیم که کیفیت این برنج ها از برنج های داخلی بهتر بود، اینها حرف هایی برای دل خوش کردن خودمان است والا چگونه می شود برنج معطر و خوش پخت و خوش کیفیت ایران را با باسماتی های رنگارنگ هندی و پاکستانی مقایسه کرد؟ مشکل، سبدخانوار، مباحث و مسائل اقتصادی ناشی از آن بود. اگر قرار است در 4سال آینده گردوغبار از پرونده پیوستن به سازمان تجارت جهانی بزداییم باید از هم اکنون کمربندها را سفت کنیم. در یک جمله؛ «برنج ایرانی گران است، شوخی ندارد و کاملا جدی است.» در سال های اخیر چه کردیم که هزینه تولید را کاهش دهیم و برنج هایمان را رقابت پذیر کنیم؟ هیچ، اما چه باید بکنیم؟ باید تجربه هایی را که در دولت های ششم، هفتم و هشتم به دست آمده است ادامه دهیم؛ شیوه هایی که چند سال است در بایگانی ها رها کرده ایم. برخی عوامل مؤثر که می توانند در کاهش هزینه تمام شده تولید برنج نقش داشته باشند با یادآوری این نکته که هزینه عمده تولید برنج، هزینه کارگری است، به شرح زیر است: 1- بسترسازی، آماده سازی، یکپارچه سازی، تجهیز و تسطیح اراضی، آماده کردن بستر کشت با یکپارچه کردن اراضی که اجازه مکانیزاسیون را با وارد کردن ماشین به جای نیروی انسانی و مکانیزه کردن کشت بدهد چرا که هم هزینه را کاهش و هم تولید را از نظر کمی و کیفی بالا می برد. 2- ساماندهی سیستم های آبرسانی، ذخیره سازی و بهینه سازی آب به خصوص در شمال کشور که خاستگاه اصلی برنج بوده و 500هزارهکتار از 630 هزارهکتار برنجکاری کشور در این منطقه قرار گرفته است همچنین جمع آوری و مدیریت آب های سرگردان زمستانه و استفاده بهینه از آنها در بهار و تابستان. 3- کاهش ضایعات در همه مراحل کاشت، داشت و برداشت با کشت ارقام پرمحصول کیفی، استفاده از روش های غیر شیمیایی در کنترل آفات و بیماری ها، دفع علف های هرز، استفاده از ماشین آلات مناسب برداشت، اصلاح کارخانه ها و تبدیل آنها به کارخانه های نوین، اصلاح الگوی مصرف و تغذیه، جایگزین کردن دیگر مواد غذایی به جای برنج و تلاش در افزایش عملکرد در واحد سطح. 4- نکته مهم دیگر که به نوعی، پاسخ سؤالی است که در اشاره به بند یک ممکن است پیش آید آن است که با نیروهای انسانی آزاد شده از مکانیزاسیون چه باید کرد؟ باید این نیروها را وارد صنایع کوچک تبدیلی و تکمیلی برنج کرده تا در توسعه روستاها، مؤثر واقع شده و هم جوانان و نیروی انسانی وارد بازار کار شوند. از سوی دیگر با تولید محصولات تکمیلی و جانبی مشتقات و ضایعات برنج، در واقع هزینه تولید را کاهش دهیم. موارد مذکور را باید شکافته و اجرایی و عملی کرد تا پرونده باز شده قبلی همه آنها از قفسه ها درآمده و فعال شود. قیمت بالا؛ واقعیت پیش رو به راستی اگر در سه، چهار سال گذشته بحث ورود ایران به سازمان تجارت جهانی مسکوت نمانده بود تکلیف برنج ایران چه می شد؟ چه جایگاهی در سازمان یاد شده داشت؟ آیا تاکنون به این مسئله اندیشیده ایم. واقعیت آن است که برنج ایران، از نظر هزینه تولید، یکی از گرانترین برنج های تولیدی دنیا محسوب می شود. وقتی در بهار 1387 شاهد جهش در نرخ جهانی برنج بودیم، در حالی که نرخ برنج های صادراتی جهان، قبل از این تاریخ، به طور متوسط 300 تا400 دلار در هر تن بود، به یکباره، متوسط این نرخ به حدود 500 تا600دلار رسید و گرانترین برنج صادراتی جهان با بهای هر تن 1000دلار به فروش رفت. به زبان ساده تر، نرخ خرید گرانترین برنج صادراتی دنیا، حدود 10هزار ریال در هر کیلوگرم بود. اما در آن برهه جایگاه برنج ایرانی چگونه بود. نرخ برنج ایرانی در زمستان سال 86 به طور متوسط 12تا13هزار ریال در هر کیلوگرم بود که در بهار سال 1387 شمسی به حدود 30 تا35 هزار ریال در هر کیلوگرم رسید؛ یعنی نرخ برنج ایرانی حدود 3برابر نرخ برنج گران صادراتی جهان بود. حتی اگر برنج های ایرانی مشابه با برنج های وارداتی به کشور مقایسه شوند، قیمت این گونه برنج های مشابه هم به طور متوسط 20هزار ریال یعنی دوبرابر متوسط نرخ جهانی برنج بود. در این صورت، آیا امکان رقابت برنج های ایرانی با برنج های صادراتی خوش کیفیت جهان با ظاهرو ذائقه عامه پسند وجود داشت؟ یقینا خیر. بنابراین فعال نبودن حرکت هایی که ما را به سازمان تجارت جهانی پیوند دهد، فرصت خوبی برای بازنگری به قیمت تمام شده برنج ایرانی و میزان رقابت پذیری آن بود. گرچه انجمن برنج ایران از بدوتاسیس (سال 1379) به طور مرتب به این نکته اشاره کرده که اتصال به سازمان تجارت جهانی نزدیک بوده و باید کمربندها را سفت بست و در همان زمان هم به دولت اعلام کرد به یاری برنجکاران ایرانی شتافته و هزینه های تولید را کاهش دهد چرا که اگر کمک های دولتی نباشد، برنجکار ایرانی هرگز قادر نخواهد بود به تنهایی به این مهم دست یابد. راهکارهای کاهش هزینه تولید برنج انجام برخی اقدامات در زمینه بهبود و کاهش ضایعات تولید می تواند زمینه ساز محصولات کیفی با هزینه تمام شده کمتر باشد. برای تحقق این هدف، قبل از هر کاری بسترسازی لازم است. اجرای طرح تسطیح، تجهیز، نوسازی و یکپارچه سازی اراضی راهکاری برای تحقق این هدف است چرا که عمده ترین هزینه تولید برنج، هزینه کارگری است. شاید بیش از 90درصد هزینه تولید برنج را هزینه کارگری تشکیل می دهد؛ بنابراین ضرورت دارد که ترتیبی اتخاذ شود تعداد کارگران به حداقل برسد. گام نخست در این زمینه بسترسازی است با یکپارچه کردن اراضی، تسطیح و سپس تجهیز و نوسازی فرصت لازم فراهم خواهد شد تا بهینه سازی مصرف آب به سهولت انجام پذیرفته و از سوی دیگر زمینه مکانیزه کردن کشت فراهم شود در واقع هر دوی این امور، به نوعی کاهش هزینه تولید را به دنبال خواهد داشت. بهینه سازی مصرف آب، موضوع دیگری است که باید به آن توجه شود. با اجرای بسترسازی فرصتی ایجاد می شود تا کانال های آبیاری و سیستم های مدرن آبرسانی شکل گرفته و از هدر رفتن آب جلوگیری شود به این ترتیب، بخشی از هزینه تولید که مصرف آب است، کاهش می یابد. مکانیزاسیون راهکار دیگری برای کاهش هزینه تمام شده تولید برنج است. یکپارچه سازی، تسطیح، تجهیز و نوسازی اراضی این امکان را فراهم می آورد که بتوان به جای نیروی انسانی، نیروی ماشینی را وارد عمل کرد. با مکانیزه شدن کشت، بخش اعظم کارگران و نیروی انسانی آزاد می شود و می توان از این نیرو در گام های بعدی که اشاره خواهد شد استفاده کرد. استفاده از بذر مناسب، خوش کیفیت و پرمحصول نکته حائز اهمیت دیگر در کاهش هزینه تمام شده تولید است. در این سازوکار باید به دنبال توسعه کشت ارقام پرمحصول کیفی ذائقه پسند بود. ضمن اینکه باید تعادلی بین سطح کشت ارقام پرمحصول و ارقام محلی که به هر حال حفظ نژاد این ارقام محلی ضروری است، ایجاد شود. در واقع ارقام محلی نوعی بانک ژن است که باید حفظ شود. همچنین ضمن توسعه کشت ارقام پرمحصول و حتی برنج هیبرید (به شرط لحاظ داشتن همه وسایل فرعی و جانبی آن)، توصیه های فنی نیز نباید فراموش شود. اگر بذر لازم به میزان توصیه شده محققان مصرف شود، در مجموع سطح کشت برنج کشور، رقم بالایی از صرفه جویی را به همراه خواهد داشت. ساماندهی مصرف نهاده ها، عامل موثر دیگری در کاهش هزینه تمام شده تولید برنج در کشورمان است. گرچه اینک ثابت شده که برای حفظ محیط زیست و توسعه پایدار کشاورزی نیز لازم است در مصرف نهاده های شیمیایی، حداکثر دقت به عمل آید با این وجود به کار بردن بعضی از مواد شیمیایی مانند کود و علف کش و آفت کش و نیز داروهایی برای کنترل بیماری ها ضروری است. اما متاسفانه بیشتر کشاورزان تصوری اشتباه از رابطه میزان مصرف نهاده ها و کنترل آفات، بیماری ها و علف های هرز دارند. به این دلیل اکنون مصرف نهاده های شیمیایی حتی در صورت ضرورت نیز خیلی بیش از نیاز است. این کار علاوه بر اینکه باعث ارتقای هزینه تولید می شود اما نکته مهم آن است که هزینه ای که صرف شده در مسائل بهداشتی به مراتب بیش از هزینه های مذکور بوده و سلامت انسان هرگز قابل نرخ گذاری نیست. با این روند این مسئله بسیار مهم تر از سایر عوامل موثر در کاهش هزینه تولید محسوب می شود. اصلاح عملیات برداشت نیز از دیگر سازوکارهای افزایش بهره وری و کاهش هزینه تولید محسوب می شود. ذکر این نکته ضروری است که کاهش هزینه تولید به 2 شیوه کاهش مستقیم هزینه تولید و جلوگیری از ضایعات و بالابردن میزان تولید میسر بوده و این دو عامل به یک اندازه در تحقق این هدف نقش دارند. در بخش کاهش هزینه تولید از طریق عملیات برداشت با کم کردن ضایعات، به طور مستقیم به کاهش هزینه تولید رسیده ایم. تا چند سال قبل برداشت شالی با دست رواج داشت که بسیار طاقت فرسا بوده باز هم با سد محرومیت نیروی انسانی مواجه می شد. به همین دلیل بعدها ماشین، جایگزین نیروی انسانی، البته نه به طور صحیح و علمی شد چون هنوز کمباین های مختص برنج معرفی نشده بود و مولد به ناچار از کمباین های برداشت گندم استفاده می کرد. برداشت با این کمباین ها علاوه بر اینکه باعث ریزش شدید شالی می شد، ترک برداشتن دانه های برنج پس از خشک شدن یا هنگام پخت را نیز به دنبال داشت و در این مرحله هم با افزایش غیرمستقیم هزینه تولید مواجه می شدیم. چند سالی است که کمباین های مخصوص برنج، معرفی شده و پیشگامانی چون ژاپن، کره جنوبی و حتی هندوستان با معرفی این کمباین ها توانسته اند تولیدکننده را یاری دهند. اما در این زمینه نیز مشکل دیگری یعنی گرانی دستگاه به وجود آمده است. با این روند موضوع گرانی کمباین برنج در کنار گرانی دیگر نهاده های مربوط به کشاورزی، قرار گرفته است چرا که مدت ها بود نهاده های مربوط به کشاورزی و به خصوص برنج، به طور مرتب به سوی افزایش نرخ حرکت می کرد. گرانی این نهاده ها و از سوی دیگر نبود روحیه مشارکت و تعاونی باعث شد که کشاورز بر سر دوراهی استفاده از نیروی انسانی یا ماشین بماند که برای خروج از این بحران نیز راهی جز تشکیل تشکل های مردمی غیردولتی و تعاونی های مردمی برای کاهش هزینه ها وجود ندارد. استفاده اختصاصی از ماشین آلات آن هم در شرایطی که متوسط یک واحد بهره برداری شالیزار حدود 7/0هکتار است منطقی و عملی نیست. عملیات بعد از برداشت، خرمنکوبی و تبدیل از دیگر عوامل موثر در چرخه تولید برنج است. در این مرحله که به عنوان آخرین مرحله تولید برنج؛ یعنی خرمنکوبی و تبدیل شالی به برنج محسوب می شود، آمارهای متناقضی از ضایعات منتشر می شود. ارقام 76 تا 30و40درصدی ضایعات که رقم بالایی است. با یک حساب سرانگشتی می توان پی برد که حدود 2/2میلیون تن برنج تولیدی کشور، حاصل تولید حدود 5/2میلیون تن برنج بوده که 300هزار تن آن در این مرحله ضایع و از گردونه تولید خارج شده است؛ یعنی رقمی که کمی کمتر از میزان کسری و نیاز وارداتی کشور به برنج است. با این روند اصلاح شیوه تولید در همین مرحله نیز به تنهایی می تواند بار عظیمی را از دوش دولت و ملت بردارد. ضمن اینکه سرشکن کردن هزینه تولید کل برنج های تولیدی به میزان تولید، نشانگر نقش کاهش ضایعات در کاهش هزینه تولید هرکیلوگرم برنج است. اصلاح ساختار و رفع نقص کارخانه های تولید برنج و صنایع جانبی وابسته به این کارخانه ها می تواند چرخه تولید برنج را در جهت کاهش هزینه نهایی تولید سوق دهد. توسعه صنایع تبدیلی، جانبی و تکمیلی مرتبط با تولید برنج نیز از جمله عوامل موثر در کاهش هزینه تمام شده و افزایش بهره وری کشت این محصول محسوب می شود؛ مسئله مهمی که متاسفانه بسیار کمرنگ شده و باید با نگرشی عمیق تر به آن توجه شود تا به طور غیرمستقیم و با افزایش درآمد، عملا هزینه تولید را کاهش دهد. با این وجود صنایع تبدیلی، تکمیلی و جانبی در ایران، دچار کم توجهی و رکود حرکت شده است. این در حالی است که در بسیاری از کشورهای متقدم تولید برنج، استفاده از صنایع جانبی و تکمیلی برنج، بسیار پیشرفته است. تولید روغن از سبوس، بلوک های سیمانی و بسیاری مشتقات دیگر از به ظاهر ضایعات برنج مانند کاه، سبوس و... از جمله این موارد است. توجه به این موضوع نه تنها کاهش غیرمستقیم هزینه تولید را به دنبال خواهد داشت بلکه پاسخی به پرسش مطرح یعنی یافتن راهی برای اشتغال زایی نیروی انسانی است که با مکانیزه کردن کشت، به ظاهر شغل خود را از دست می دهند. اما توصیه اکید آن است که این صنایع وابسته باید بسیار کوچک و با ظرفیت تولید محلی بوده و در مراکز تولید برنج، به ویژه در روستاها و به طور مشخص در حاشیه مزارع برنج و برای جذب نیروی انسانی آزاد شده و استفاده بهینه از مشتقات برنج ایجاد شود. امید آنکه این توصیه ها که حداقل 10 سالی است (از سال 1372 تا 1382) از طریق ستاد برنج وزارت کشاورزی و جهادکشاورزی و از سال 1379 تاکنون توسط انجمن برنج ایران ارائه شده، به مرحله اجرا درآید تا تولید بیشتر، ارزان تر و هم جامع و فراگیر برنج را شاهد باشیم. جمیل علیزاده شایق- دبیر انجمن برنج

منبع :همشهری آنلاین     تاریخ : 17  تیر   1388    شاخه : کشاورزی ، دامداری و شیلات

ماه مبارک رمضان، از امروز آغاز شد. این در حالی است که قیمت ها در بازار به شدت در نوسان هستند و همین امر باعث شده تا فعالان بازار از احتمال افزایش قیمت ها در ماه رمضان خبر دهند. در همین حال آمار و ارقام برخی کشورهای حوزه خلیج فارس از کاهش قیمت ها خبر می دهد. به گزارش شیعه آنلاین، در حالی که آمار و ارقام رسمی صادر شده توسط وزارت بازرگانی عربستان سعودی از کاهش 22 درصدی قیمت برنج و 10 تا 20 درصدی دیگر کالاها خبر می دهد، در روزهای اخیر قیمت گوشت قرمز و مرغ در کشورمان به ترتیب 15 و 10 افزایش یافته است، این در حالی است که مطابق روال هر ساله، از چندی پیش مسئولان بخش بازرگانی و کشاورزی از اجرای طرح های ویژه برای افزایش عرضه و نظارت بر بازار خبر می دهند اما در روزهای اخیر قیمت گوشت قرمز و مرغ افزایش یافته است. منبع : بازیاب    تاریخ : 31   مرداد   1388    شاخه : تجارت و بازرگانی   

عکس: نگار متین نیا - نمایی از نمایشگاه تهرانروح ا... حاتمی- نمایشگاه مکانی است برای بروز توانمندی های تجاری و تجمع بازرگانان در آن. نمایشگاه در تفاوت آشکار با بازار قرار دارد که محل مبادله تجاری و سودآوری محض است. در نمایشگاه ما با نوآوری، تفاوت و تجمیع روبه روییم. نمایشگاه ها به مثابه مراسم آیینی مدرن نقشی بس مهم در عبور از فضای کسالت بار و تکراری بازار مصرف بر عهده گرفته و عدم پایداری شان آنها را از ایستایی و روزمره گی جدا می سازد. منبع : روزنامه دنيای اقتصاد    تاریخ : 29   مرداد   1388    شاخه : تجارت و بازرگانی   

سال1387 را در شرایطی آغاز کردیم که بحران جهانی برنج باعث گران شدن نرخ عرضه جهانی برنج های صادراتی و محدودیت صادرات شده بود.این موضوع به بازار برنج ایران نیز سرایت کرد. بسیاری از کشورهای صادرکننده برنج به ایران، از عرضه بدون سقف برنج به میهن اسلامی مان خودداری کردند و عرضه به میزان محدود صادراتی با نرخ بالا انجام شد. در همین اوضاع، بدون اینکه برای تولید برنج سال86 خللی ایجاد شده باشد، برنج های داخلی نیز بدون منطق گران شدند؛ به طوری که در اواخر اردیبهشت 87 و اوایل خرداد همان سال، این نرخ ها در تهران به کیلویی 50هزار ریال هم رسید، گرچه این موج خیلی زود فروکش کرد و کاهش قیمت جهانی برنج های صادراتی ادامه یافت. منبع : همشهری آنلاین    تاریخ : 4   بهمن   1388    شاخه : کشاورزی ، دامداری و شیلات   

ورود برنج های وارداتی به بازار ایران سبب به هم ریختگی بازارهای اکثر استان ها شده است. با توجه به اینکه کشور ما دارای نعمت های فراوانی است و استعداد لازم برای انجام فعالیت های مختلف در آن قابل مشاهده است اما این در حالی است که مشکلات متعددی برای انجام برخی از این فعالیت ها وجود دارد. ایران دارای قابلیت های فراوانی برای کشت برنج است و در بیشتر نقاط این کشور توانایی کشت برنج ها با گونه های کشت متفاوت وجود دارد و توانایی این را دارد که علاوه بر تامین برنج داخل این کالا را به دیگر کشورهای دنیا صادر کند. منبع : شبکه خبری صنایع غذایی ایران    تاریخ : 26   مهر   1388    شاخه : تجارت و بازرگانی   

سوسیس و کالباس استانداردهای اجباری را با موفقیت طی کرده اند و برنج های وارداتی نیز در مبادی ورودی کشور از سازمان های مربوطه با آزمایشات صورت گرفته استاندارد اجباری کشور را کسب کرده و وارد کشور شده است. استاندار تهران گفت: موضوع آلودگی و عدم رعایت مقررات بهداشتی در فرآورده های گوشتی اعم از سوسیس و کالباس و برنج های وارداتی به هیچ عنوان به شدتی که در رسانه ها اعلام شده، نبوده است. منبع : خبرگزاری کار ایران    تاریخ : 1   مهر   1388    شاخه : صنایع و معادن   

علی ابراهیمی:پس از افزایش اخیر قیمت برخی مواد غذایی، میوه و مرکبات و مواد پروتئینی که در سایه وعده های گوناگون مسئولان برای ثبات قیمت ها در بازار، آغازشدو در هفته نخست ماه مبارک رمضان به اوج خود رسیداین بار نزدیک شدن به فصل بازگشایی مدارس موجب شده است تا زنگ گرانی کیف، کفش و نوشت افزار به صدا درآید و با رنگ باختن کالاهای تولید داخل اینگونه کالاها، اکنون اجناس بی کیفیت چینی پس از تسخیر بازار مصرف داخلی، ساز خود را برای افزایش قیمت کوک کنند. منبع : همشهری آنلاین    تاریخ : 11   شهریور   1388    شاخه : تجارت و بازرگانی   

با افزایش روزافزون قیمت برخی اقلام غذایی و مواد پروتئینی در ماه مبارک رمضان وعده های پیشین مسئولان و اصناف برای ثبات بازار محقق نشدامامسئولان شورای اصناف و سازمان بازرگانی استان تهران بار دیگر وعده های تازه ای برای عرضه برخی اقلام مصرفی مردم در نمایشگاه های عرضه مستقیم و مهار گرانی دادند. به گزارش خبرنگار ما، رئیس سازمان بازرگانی استان تهران در نشست خبری روز گذشته خود، در مورد افزایش قیمت نان، گفت: متولی بازار نان سنتی استانداری است و آنها باید پاسخگو باشند اما نانوایی های فانتزی تا پایان شهریور ماه سهمیه یارانه ای خود را دریافت می کنند و هرگونه افزایش نرخی خلاف مقررات است. منبع : همشهری آنلاین    تاریخ : 2   شهریور   1388    شاخه : تجارت و بازرگانی   

اسماعیل شایستهیکی از ویژگی های تولید صنعتی در قرن حاضر توجه روز افزون به استانداردهای بین المللی به عنوان ابزاری نوین و کارآمد در ارتقای کیفیت و مدیریت کیفیت است. مدیریت کیفیت با برخورداری از استانداردهای ملی و بین المللی راه را برای دستیابی به توسعه پایدار هموار می سازد. از زمان طراحی تا تولید و عرضه محصول ، چندین محصول مشابه از سوی رقبا به بازار ارائه می شود، در نتیجه رقابت باعث افزایش کیفیت و کاهش قیمت تمام شده می شود. منبع : روزنامه دنيای اقتصاد    تاریخ : 21   مرداد   1388    شاخه : صنایع و معادن   

به دنبال روی آوردن به بسته های حمایتی در کشورهای مختلف جهان، بسته حمایتی از تولید ایرانی نیز دیروز رونمایی شدبسته حمایتی ایران با این پیش فرض که بیشترین صدمات وارد شده به تولید کشور در سال های اخیر از ناحیه واردات بوده است، پیش بینی کرده است که با سه ابزار مختلف، مسیرهای وارداتی را مورد هدف قرار دهد و با محدودسازی کالاهای وارداتی، بازار تولیدات داخلی را رونق ببخشد. البته این بسته در وزارت صنایع که متولی حمایت از تولید داخلی است تهیه شده و با توجه به جهت گیری های وارداتی سال های اخیر احتمال دارد در مراحل نهایی با تعدیل مواجه شود. منبع : روزنامه دنيای اقتصاد    تاریخ : 8   اردیبهشت   1388    شاخه : صنایع و معادن