با اعلام نتایج آزمون اندازه گیری سرب، آرسنیک و کادمیوم در 13 نمونه برنج خارجی از سوی موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، این نام ها، اگرچه برندهایی شناخته شده در بازار مواد غذایی خواهند بود، اما باید پاسخگوی خریدارانی باشند که برنج های مزبور به مهمانی سفره های آنها رفته بودند.
این 13 برنج
«محسن»، «آریا»، «خاطره»، «مینو-1»، «مژده»، «طوبی طلایی»، «پاندا»، «کلاسیک»، «آفرین»، «کریستال»، «جادوگر» و «کمال ملکی» برندهایی هستند که سازمان استاندارد استان تهران، با انجام آزمایش های اندازه گیری سرب، آرسنیک و کادمیوم با دستگاه جذب اتمی کوره، به ناسالم بودن محصولات آن ها پی بردند. اگرچه هنوز وزارت بهداشت، این موضوع را تایید نکرده است.
مکمل های غذایی برای کلانشهرها
کارشناسان بر این عقیده اند که کادمیوم، سرب و جیوه سه فلز سنگین هستند که مسائل سم شناسی مهمی را برای بدن انسان مطرح می کنند. انسان برای ادامه حیات خود هیچ نیازی به این فلزات ندارد. به گفته رییس سازمان استاندارد استان تهران، حد مجاز فلزات سنگین در برخی نمونه های برنج وارداتی حتی 35 برابر حد مجاز بوده است. مهدی پورهاشم در این رابطه به دنیای اقتصاد می گوید: «پس از انجام تست های مختلف روی انواع برنج های وارداتی شامل دانه بلندها و برنج های معمولی، مشخص شد که باقیمانده فلزات سنگین از جمله سرب، جیوه و کادمیوم در برخی نمونه ها حتی 35 برابر حد مجاز است.» وی تصریح می کند: «متاسفانه هر 13 نوع برند برنج های وارداتی، حاوی فلزات سنگین در حد غیرمجاز بودند.» به گزارش خبرنگار ما، حد مجاز فلزات سنگین در سطح بین المللی (کدکس198 ویرایش 1995)، صفر است و در ایران این حد مجاز 1/0 در نظر گرفته می شود. حد مجاز سرب در ایران یک دهم
پی پی ام و کادمیوم دو دهم پی پی ام و آرسنیک صفر است. نتایج این آزمایش ها در حالی مشخص شده است که برنج، قوت غالب بسیاری از مردم ایران است. براساس آمار و اطلاعات، دو وعده از سه وعده غذایی روزانه بسیاری از مردم کشور را برنج تشکیل می دهد. بنابراین آلوده بودن برنج ها اثرات بسیار سوئی بر بدن انسان خواهد داشت. اما نکته حائز اهمیت، زمان ارجاع پرونده های این برندها به دادسرا و اعلام حکم و جرایم در مورد پرونده هایی است که به صورت مستقیم با سلامت مردم سروکار دارند.
حرف، حرف دادستان
پورهاشم در این رابطه به خبرنگار دنیای اقتصاد می گوید: «شکایت نامه ای در این زمینه صادر شده و امروز (دوشنبه) به دادستانی کل کشور ارسال می شود؛ بنابراین مهم دستور ایشان است که چه رای ای برای پرونده صادر کنند.» وی تاکید می کند: «موسسه استاندارد تا این نقطه، کار خود را به خوبی انجام داده است. وظیفه این سازمان، آگاه سازی مردم و ارجاع کار به مراجع قضایی است و مسوولیت دیگری ندارد.» در این میان دو نکته وجود دارد؛ اول آنکه آیا در مبادی رسمی واردات کشور، آزمایش هایی برای کنترل و تشخیص سالم یا ناسالم بودن مواد وارداتی به کشور انجام می گیرد یا خیر؟ اگر جواب مثبت باشد قاعدتا این مراجع باید پاسخگو باشند؛ اما اگر جواب منفی است، باید پرسید که مسوولیت تامین سلامت عمومی را چه نهادی به عهده می گیرد؟
حتی یک کیلو!
معاون امور گمرکی گمرک جمهوری اسلامی ایران در این رابطه به خبرنگار دنیای اقتصاد می گوید: «به جرات می توان گفت حتی یک کیلو برنج بدون گواهی موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، وزارت بهداشت و سازمان حفظ نباتات از گمرک ترخیص نشده است.» محمدرضا نادری می افزاید: «موسسه استاندارد یکی از سازمان هایی است که برای ترخیص مواد غذایی به ویژه برنج، چای و گندم از گمرکات، گواهی نامه صادر می کند؛ به این معنا که ترخیص مواد غذایی از مبادی رسمی کشور، نیازمند اخذ سه مجوز از موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، وزارت بهداشت و سازمان حفظ نباتات است.»
سوال جدی در برابر استاندارد
وی تصریح می کند: «اگر برنج های وارداتی به کشور آلوده بوده اند، چرا موسسه استاندارد به عنوان یکی از مراجع تصمیم گیر در موضوع ترخیص، مجوز واردات را امضا کرده است؟ این سوال مهمی است.» نادری می گوید: «در گذشته واردات نیازمند اخذ 4 مجوز بود که در کنار سازمان های مذکور، سازمان انرژی اتمی نیز حضور داشت؛ اما پس از گذشت چند سال، این سازمان از صدور مجوزهای لازم برای ترخیص کنار گذاشته شد.»
وی ادامه می دهد: «البته توافقی میان سازمان انرژی اتمی و گمرک جمهوری اسلامی ایران صورت گرفته که براساس آن، هر جا که این سازمان ضرورتی احساس کرد، چک (نمونه گیری) را در گمرکات کشور داشته باشد و گمرکات نیز موظف به همکاری شده اند.»
نکته دوم، حجم تبلیغات وسیع دیداری، شنیداری در سطح رسانه ملی و بیلبوردهای سطح شهر است. برخی از این برندها بخشی از حجم تبلیغات صداوسیما در ماه های اخیر را به خود اختصاص دادند، حال آنکه برنج های مزبور با همین حجم از تبلیغات توانست در سفره قشر عظیمی از مردم رسوخ کند. با این وضعیت، این سوال مطرح است که چه نهادی مسوول جمع آوری این برنج ها از سطح بازار است؟ دستگاه قضایی چه تصمیمی می گیرد؟ این ها سوالاتی است که همچنان در اذهان عمومی وجود دارد. رییس سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان در این رابطه می گوید: «اگر برنج های وارداتی، مشمول استاندارد اجباری باشند، به طور قطع مسوولیت جمع آوری آنها از سطح بازار به عهده موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی است.» کیومرث جلیلیان در این رابطه به دنیای اقتصاد می افزاید: «امروز (دوشنبه) در تماسی با رییس موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران، موضوع را پیگیری خواهیم کرد تا اگر نیاز باشد، در جمع آوری برنج های غیراستاندارد و آلوده به فلزات سنگین، با این موسسه همکاری کنیم.» وی تصریح می کند: «باید بررسی شود که آیا جمع آوری این برنج ها نیازمند حکم قضایی است یا خیر. به هرحال موضوع را پیگیری خواهیم کرد.»
هنوز ادعاست
در این میان، جنحال برنج وارداتی از تیررس اظهار نظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در امان نمانده است. مدیر کل نظارت بر مواد غذایی این وزارتخانه می گوید: «به علت نبود استاندارد ملی برنج در کشور، ممکن است برنج های وارداتی دارای آلودگی های کنترل نشده باشند. بر همین اساس، با توجه به گزارش موسسه استاندارد مبنی بر آلودگی این برنج ها، وزارت بهداشت مشغول بررسی این موضوع است.»
هدایت حسینی در این رابطه به فارس می افزاید: «به علت تعریف نشدن استانداردهای ملی مواد غذایی پر مصرف از جمله برنج، همه کنترل های لازم روی مواد غذایی وارداتی انجام نمی شود و احتمال وجود برخی آلاینده ها در برنج ها و برخی مواد غذایی دیگر وارداتی وجود دارد و منتفی نیست، به همین علت بلافاصله بعد از گزارش موسسه استاندارد وزارت بهداشت بررسی این موضوع را در آزمایشگاه های کنترل غذا آغاز کرد.» وی تصریح می کند: «برای رفع این مشکل در زمان حاضر وزارت بهداشت با همکاری سایر دستگاه های مسوول، مشغول تدوین استاندارد ملی برنج، آب معدنی، روغن و آرد گندم است که امیدواریم به زودی این کار به پایان برسد.»
حسینی می گوید: «بر اساس گزارش موسسه استاندارد 13 نوع برنج خارجی آلوده به آرسنیک، جیوه و برخی مواد نگهدارنده هستند، اما هنوز صحت این ادعا در وزارت بهداشت تایید نشده است، ولی بررسی ها ادامه دارد.»
دم سیاه یا دانه بلند
در عین حال، برخی مصرف کنندگان در بازار بر این باورند که اعتراض نمایندگان شهرهای شمالی کشور در مجلس شورای اسلامی ،انگیزه ای شده که با برنج وارداتی مقابله شود؛ همانند مقابله با واردات چای هندی و کفش های چینی. اما این یک گمانه است. برخی دیگر نیز بر این باورند که همه مردم توانایی خرید برنج های ایرانی که با قیمت های بالای 3 هزار تومان در بازار عرضه می شود را ندارند و همین امر، باعث گرایش آن ها به سمت برنج های وارداتی شده است.
نکته قابل توجه این است که با توجه به تمامی ادعاها و واکنش هایی که نسبت به وجود فلزات سنگین در برنج های وارداتی از سوی مقامات مسوول ایرانی مطرح شده است، هنوز هیچ واکنشی از واردکنندگان دیده نشده است.
نگرانی از گزارش های ایرانی
تنها یک روزنامه هندی هفته گذشته با اشاره به افشاگری های رسانه های ایران در مورد کیفیت برنج وارداتی این کشور، از نگرانی صنعت برنج هند نسبت به این موضوع خبر داده است.
روزنامه هندی اکونومیک تایمز، طی گزارشی با اشاره به افشاگری های رسانه های ایران در مورد کیفیت برنج وارداتی از این کشور موسوم به باسماتی از نگرانی بازرگانان برنج هند نسبت به کاهش صادرات این محصول به ایران خبر داد.
نامه ای از هند
تولیدکنندگان برنج هند ، این موضوع را به اطلاع وزارت بازرگانی هند رسانده و خواهان اقدام مناسب دولت در این زمینه شده است. به نحوی که هفته گذشته، یک شرکت فعال تجاری برنج با ارائه نامه ای به سفارت هند در تهران ادعاهای مطرح شده علیه برنج هندی را بی اساس خواند.
نامه دیگری نیز از سوی یک شرکت تجاری دیگر به همین مقصد ارسال گردید. در هر دو نامه از سفارت هند خواسته شده است از نزدیک اوضاع را مورد بررسی قرار دهد و مقامات هند را در جریان بگذارد.
جشن باسماتی
صادرکنندگان برنج هندی، از سال 2007 سود سرشاری از محل صادرات برنج به ایران کسب کرده اند. به اعتقاد آنها هیچ خریدار بزرگ دیگری همچون ایران در منطقه پیدا نمی شود. ایران در جریان سال جاری بزرگ ترین خریدار برنج هندی رقم پوسا 1121 بوده و باعث افزایش قابل توجه کل صادرات هند شده است.
برنج ایرانی همواره قیمتی یک و نیم برابر قیمت برنج باسماتی داشته و با توجه به کاهش قیمت ها در امسال این ترس وجود دارد که تولیدکنندگان داخلی در ایران شدیدا متضرر شوند.
حال این سوال وجود دارد که کدامیک برنده می شود؛ دم سیاه یا باسماتی؟
7 واکنش به 13 برنج
گزارش موسسه «استاندارد»؛ 13 برنج وارداتی آلوده است
واکنش «گمرک»؛ یک کیلو هم بدون مجوز وارد نشد
سازمان «حمایت» به دنبال استاندارد اجباری؛ آماده جمع آوری هستیم
ورود «وزارت بهداشت»؛ این هنوز یک ادعا است
گزارش به «مرجع قضایی»؛ دادستان تصمیم گیری می کند
نگرانی «تجار شبه جزیره»؛ جشن باسماتی برگزار می شود؟
گمانه زنی در «شمال»؛ سناریوی چای هندی تکرار می شود؟
منبع :روزنامه دنيای اقتصاد تاریخ : 30 شهریور 1388 شاخه : صنایع و معادن
