با توجه به اینکه کشور ما دارای نعمت های فراوانی است و استعداد لازم برای انجام فعالیت های مختلف در آن قابل مشاهده است اما این در حالی است که مشکلات متعددی برای انجام برخی از این فعالیت ها وجود دارد.
ایران دارای قابلیت های فراوانی برای کشت برنج است و در بیشتر نقاط این کشور توانایی کشت برنج ها با گونه های کشت متفاوت وجود دارد و توانایی این را دارد که علاوه بر تامین برنج داخل این کالا را به دیگر کشورهای دنیا صادر کند.
*اقتصاد استان کشت کننده برنج برپایه این محصول است
اقتصاد بیشتر استان های کشور بر پایه کاشت برنج بوده و می تواند کشورمان را به مرز خودکفایی در تولید برنج نزدیک کند و این در حالی است که بدون برنامه و بدون درنظر گرفتن شرایط تولیدکنندگان داخل اقدام به واردات بی رویه این کالا کرده اند.
این در حالی است که با وجود اعتراض ها و مشکلات موجود توسط تولیدکنندگان و حتی مصرف کنندگان داخلی باید در مورد واردات برنج به داخل کشور برنامه ریزی های مناسبی انجام شود و واردات با توجه به نیاز داخل باید انجام شود.
همچنین در مورد صادر کردن برنج های شمالی و لنجان داخل باید تمهیداتی در نظر گرفته شود و این در حالی است که با ضرورت برنامه ریزی برای صادرات ارقام کیفی برنج داخل احساس می شود.
در این زمینه نیز مشکلات و مسایل مختلفی در این زمینه مورد توجه است.
*دولت جلوی واردات بی رویه برنج را بگیرد
با توجه به انتقادات از روند بی رویه واردات برنج در کشور، دولت باید هرچه سریع تر جلوی واردات بی رویه برنج را بگیرد.
مدتی پیش از طرف یکی از نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی، پیش نویس لغو ممنوعیت تبلیغات برنج خارجی در صدا و سیما تهیه و با امضای نمایندگان تقدیم ضرغامی رئیس این سازمان شد و این یکی از اقدامات اساسی نمایندگان مناطق حاصل خیز کشور برای حمایت و خارج شدن از رکود خرید و فروش برنج های تولید داخل بوده است.
دولت امسال به رغم نیاز حدود 400 هزار تنی برنج، بیش از 900 هزار تن برنج در زمان برداشت این محصول در شالیزارهای کشور، برنج خارجی به کشور وارد می کند و این مسئله یکی از بزرگ ترین ضربه های دولت و متولیان امر در زمینه واردات برنج به کشور است که باید با اخذ تدابیر لازم از ورشکستگی برنجکاران جلوگیری کرد.
با توجه به اینکه باید به هر شکل ممکن جلوی واردات بی رویه و بی سامان برنج به کشور گرفته شود و ارائه مجوزهای واردات در این مورد لغو شود، رئیس جمهور در سفر اوایل مردادماه خود به مازندران قول رفع مشکلات کشاورزان مازندرانی را داده بود که نه تنها کشاورزان این استان بلکه تمام کشاورزان برنج کار در سراسر کشور تاکنون اثری از قول و وعده های رئیس جمهور را لمس نکرده اند.
*واردات برنج شش برابر نیاز کشور بوده است
واردات برنج در سال جاری حدود شش برابر بیش از نیاز کشور بوده و تمام فکر و ذکر این روزهای کشاورزان دغدغه کاهش قیمت و به فروش نرفتن محصول جدید و محصول سال های گذشته در انبارهاست.
سال گذشته یک میلیون و 200 هزار تن برنج اعم از پاکستانی و هندی وارد کشور شده و در حال حاضر با قیمت بسیار نازل به مبلغ 12هزارریال به فروش می رود که این مسئله باعث انباشت برنج در دست کشاورزان و تاجران داخلی در استان و دیگر شهرها شده است.
بخشی از اقتصاد استان اصفهان برپایه کشاورزی می چرخد اما درحال حاضر وضع کشاورزان و تاجران در استان بحرانی است و با توجه به برداشت محصول برنج در سال جاری، در حدود 25 درصد از برنج های سال گذشته در انبارها انباشته شده است.
وزارت بازرگانی تنها اهرم برخورد با تاجران واردکننده برنج در کشور را افزایش قیمت این محصول می داند و مجلس شورای اسلامی افزایش تعرفه 25 درصد برنج را به 90 درصد مصوب کرد تا براین اساس واردات برنج برای تاجر مقدور نباشد.
در حال حاضر سازمان تعاونی روستایی استان که مباشرخرید برنج ارقام محلی است باید با خرید این محصول تعادل را در بازار به وجود آورد تا خرید این مقدار شوکی را در بازار ایجاد نکند.
با توجه به اینکه کشاورزان با قیمت گذاری بر روی ارقام پرمحصول مخالفتی ندارند، اما خواهان رعایت مواردی همچون تعیین مرکز خرید برنج در زمان مشخص، خرید به موقع برنج و عدم محدودیت زمانی برای خرید آن هستند.
کارشناس مسائل اقتصادی استان اصفهان در این مورد گفت: واردات بی رویه و تخلیه انبارها در زمان برداشت برنج آسیب جدی به کشاورزان وارد می کند و با اشاره به اینکه برنج یک محصول مهم و استراتژیک برای کشور ما محسوب می شود، سالانه بیش از 2 میلیون و 200 هزار تن برنج برای مصرف داخلی نیاز است.
وی اظهار داشت: در حال حاضر تولید داخلی برنج در کشور ما حدود 2 میلیون تن است و چیزی نزدیک به 1 میلیون تن بقیه را باید از کشورهای دیگر وارد کنیم.
علیرضا حیدری با اشاره به اینکه دستگاه های حاکمیتی در بخش های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی باید کنترل های لازم را در بخش واردات داشته باشند، تصریح کرد: یکی از بخش های مهمی که باید بیش از پیش نظارت بر آن صورت گیرد، کشاورزی، بحث برنج صادرات و واردات است تا به مردم و تولید کننده آسیب وارد نشود.
برخی از سیاست های غلط که از سوی عده ای در زمان برداشت برنج صورت می گیرد، از عواملی است که منجر به خسارت به کشاورزان می شود و در زمان برداشت برنج نه تنها انبارها را تخلیه می کنند بلکه به واردات بی رویه برنج نیز مبادرت می ورزند که این امر بر روی محصول کشاورزان داخلی اثرگذار بوده و علاوه بر قیمت بسیار پایین، ضربه شدیدی به کشاورزان و آینده کشور می زند و کشاورزان قادر نخواهند بود هزینه های خود را به دست بیاورند.
*صدا و سیما برای حل مشکلات برنج تعامل کند
برخی از سازمان ها از جمله صدا و سیما و رسانه ها می توانند با روشی منطقی و بررسی مشکلات کشاورزان و مصاحبه با کارشناسان برای رفع این معضل، کارساز باشند، این در حالی است که تبلیغات برنج های خارجی آسیب های روانی زیادی به کشاورزان وارد می آورد.
*برنج ایرانی در دنیا بی نظیر است
در خصوص راهکارهای مناسب برای توسعه این محصول و پایداری تولید آن، در گذشته سیاست هایی را روی محصول گندم و حتی در مورد میوه و سایر محصولات اعمال شده که بسیار مفید بوده است و در زمانی که تولید زیاد بوده، واردات را پایین آورده و به این صورت تنظیم بازار را بدست می گیرد.
در ارتباط با برنج، محصولی که این چنین مهم است، باید اندیشه بیشتری صورت گیرد، زیرا برنج ایرانی در دنیا نظیر ندارد.
رئیس اتحادیه صنف خواروبارفروشان استان اصفهان گفت: عرضه برنج پاکستانی در کشور سبب احتکار دلالان و افزایش تعرفه شده که این امر منجر به نابسامانی بازار داخلی برنج شده است.
وی افزود: میزان مصرف برنج در کشور در حال افزایش بوده که سبب افزایش قیمت برنج شده است.
مصطفی بیهق اظهار داشت: با توجه به آمار سال های گذشته و با احتساب ضریب اطمینان برای ذخیره سازی، امسال در استان اصفهان نیز نیاز به واردات برنج احساس می شود.
وی با اشاره به افزایش 25 درصدی تعرفه انواع برنج وارداتی در سال جاری بیان داشت: افزایش قیمت برنج داخل در حالی است که واردات بیش از حد نیاز برنج در سال جاری منجر به عدم فروش برنج تولید داخل می شود و دولت هیچ گونه حمایتی از برنج کاران داخلی نمی کند.
رئیس اتحادیه صنف خوار و بار آجیل استان اصفهان اظهار داشت: واردات برنج نسبت به مدت مشابه در سال گذشته 30 درصد افزایش پیدا کرده و در این میان به تولیدکنندگان داخلی بیشترین ظلم روا شده و این برخلاف برنامه های دولت برای رسیدن به خودکفایی است و تولیدکنندگان داخلی با این کار در فروش محصولاتشان زیان فوق العاده ای می بینند.
وی با اشاره به اینکه بازار برنج های خارجی در دست دلالان است تصریح کرد: دلالان از پاکستان برنج را وارد می کنند که نوع عالی آن نیست، یعنی بین 270 تا 300 تومان در هر کیلو خواهد بود اما برنج مرغوب پاکستان نیز با کیفیت مناسب به بازار ایران عرضه می شود
وی بیان داشت: گران ترین برنج پاکستان نیز با قیمت 510 دلار در هر تن و با قیمت یک هزار و 400 تومان در هر کیلو عرضه می شود.
*گرانی برنج ایرانی مشکل آفرین شده است
رئیس اتحادیه صنف خوار و بار آجیل استان اصفهان با اشاره به اینکه واردات برنج روی قیمت برنج داخلی تاثیری نداشته است، درباره وضعیت بازار برنج گفت: برنج ایرانی از همان ابتدا دارای قیمتی زیادی بود و به طور معمول مردم ترجیح می دهند که برنج های خارجی را استفاده کنند.
بیهق شایعه کمبود برنج پاکستانی را در بازار تکذیب کرد و گفت: این در حالی است که برنج پاکستانی به وفور در بازارهای خوار و بار استان برای خرید و فروش وجود دارد.
وی با اشاره به افزایش قیمت ها در بازار برنج خارجی اظهار داشت: برنج پاکستانی در عمده فروشی ها قیمتی حدود 1300 تا 1400 تومان و در خرده فروشی ها بین 1500 تا 1700 تومان دارد و این مقدار بستگی به موقعیت جغرافیایی واحد عرضه کننده دارد.
رئیس اتحادیه صنف خوار و بار آجیل استان اصفهان در مورد برنج هندی خاطرنشان کرد: این برنج در عمده فروشی ها با قیمت 1410 تومان و در خرده فروشی ها با قیمت 1600 تومان عرضه می شود.
*انگیزه ای برای برداشت برنج در برنجکاران وجود ندارد
با وجود کم آبی های سال جاری در استان اصفهان، در اکثر نقاط کشت برنج به صفر رسید و برداشتی نیز نداشتند.
این در حالی است که در زرین شهر اصفهان نیز به دلیل وجود نیروگاه آبی و عبور آن از زمین های کشاورزی این منطقه، به مقدار بسیار کم از این نقاط برنج برداشت و به بازار عرضه شد اما به دلایل عمده، با کیفیتی بسیار پایین تر از برنج های وارداتی به بازار برای مصرف عرضه می شود.
اداره آب منطقه ای نیز در سال جاری اعلام کرد که به بخش کشاورزی و به ویژه به کشت برنج آب اختصاص نخواهد یافت و انگیزه برنج کاران داخلی برای کاشت این محصول به طور کلی از بین خواهد رفت.
هر چند در خبرها، شاهد برداشت برنج از مزارع برنج کشاورزان در سراسر ایران بودیم اما اینکه در سال جاری نتیجه دسترنج و تلاش برنجکاران را چه کسی یا چه مقام و ارگانی تعیین و با واردات بی رویه بر باد خواهد داد، موضوعی است که باید همچنان منتظر آن بمانیم.
مجوز واردات برنج به ازای سرانه مصرف هر خانوار 50 کیلوگرم برای مرزنشینان و یا واردات این محصول توسط بخش خصوصی در برخی موارد به صورت کالا به کالا نقش وزارت بازرگانی در فرایند واردات بی رویه برنج را به مراتب پررنگ تر از پیش ساخته است.
انجمن برنج با توجه به بحران کنونی اقتصاد جهانی، شرایط کنونی بازار و تجارت و کیفیت برنج استان، به طور قطع مخالف واردات برنج نیست اما تا زمانی که بستر سازی لازم در این زمینه صورت نگیرد مخالف واردات برنج بیش از میزان نیاز بازار مصرف داخلی هستند.
گرچه بیشتر کارشناسان معتقدند که با تغییر الگوی تغذیه و وجود غذاهای متنوع و جدید جایگزین برنج، متوسط مصرف سرانه این محصول از 36 کیلوگرم به 34 کیلوگرم کاهش یافته و بنابراین میزان نیاز کشور به مصرف برنج از رقم 2 میلیون و 500 هزار تن تجاوز نخواهد کرد اما واردات بی رویه و بیش از نیاز داخل چه اهدافی را دنبال می کند؟
کشاورزان علاوه بر نگرانی برای فروش محصولات خود در استان، نگران واردات برنج هایی که میزان آلودگی آن به سموم کشاورزی به ویژه آفت کش های و قارچ کش هابالا بوده و یا استفاده از مواد نگهدارنده برنج برای نگهداری برنج در انبارها هستند.
مصرف کنندگان کشورمان از مخاطرات به کارگیری چنین شیو ه هایی در تامین برنج مورد نیاز از طریق واردات بی اطلاع بوده و تنها به دلیل قیمت پایین برنج های دانه بلند که مردم نیز برنج های وارداتی را می پسندند.
با توجه به اینکه هزینه تمام شده تولید برنج ایرانی نسبت به برنج خارجی بیشتر است، در استان، شالیکوبی های مکانیزه برای کاهش ضایعات بسیار کم بوده و این در حالی است که مکانیزه کردن کشاورزی باعث افزایش سرعت و کیفیت تولید خواهد شد و نبود صنایع تبدیلی در استان ضربه سنگینی به باغداران وارد می کند.
در این فصل با توجه به کثرت برنج های خارجی از جمله پاکستانی و هندی، برنج کاران استان مجبور به انبار کردن برنج خود هستند که نه تنها به خود کفایی برنج منجر نخواهد شد، بلکه اقتصاد ایران و استان را نیز تهدید خواهد کرد.
*واردات بی رویه، چوب حراج به شالیزارهای استان
براساس آمار رسمی گمرک سال گذشته یک میلیون و 383 هزار تن برنج خارجی وارد شده است.
به گفته کارشناسان استان، یک کشاورز به طور متوسط سالی 700 هزار تا یک میلیون تومان درآمد خالص از یک هکتار شالیکاری بدست می آورد، زیرا از هر هکتار بین 7/3 تا 2/4 تن شلتوک برداشت می کند که به طور میانگین بعد از تبدیل به برنج 2 تن برنج سفید به دست می آید.
با وجود اینکه از سال گذشته مقدار قابل توجهی برنج در انبار کارخانه ها و منازل کشاورزان باقی مانده و برنج جدیدی برداشت می شود، اما مراکز خرید تضمینی برنج از سوی مسئولان امر در استان دیده نمی شود و این سبب نگرانی کشاورزان در استان شده است.
همانگونه که پوشاک چینی بازار پوشاک کشور را تسخیر کرده انواع و اقسام برنج خارجی درصدد تسخیر بازار کشور است به گونه ای که در همه استان مردم گرایشی خاص به سوی خرید برنج های خارجی دارند.
* و پیشنهاد ما به مسئولان استان....
در شرایطی که برنجکاران در بدترین وضعیت به لحاظ اقتصادی و معیشتی به سر می برند انتظار می رفت تا مسئولان عکس العملی هرچند کمرنگ نسبت به موضوع نشان دهند و سازمان صدا و سیما نیز از حجم گسترده تبلیغات برنج خارجی بکاهد و در راستای حمایت از تولید برنج داخلی گام بردارد.
توجه به تولید داخلی و جلوگیری از واردات برنج خارجی و تبلیغات برای آن در رسانه ملی مطرح شود و معضل کمبود آب برای شالیزارهای استان در دستور کار قرار گیرد تا شالیزارهای استان از بین نروند.
منبع :شبکه خبری صنایع غذایی ایران تاریخ : 26 مهر 1388 شاخه : تجارت و بازرگانی
