به گزارش خبرگزاری فارس، در این گزارش که از سوی سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران به این خبرگزاری ارسال شده، آمده است: سیدحسین هاشمی، رئیس کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی گفت: 8 طرح فولاد استانی جزو مصوبات شورای اقتصاد است و شورای اقتصاد تنها طرح هایی را تصویب می کند که توجیه فنی و اقتصادی داشته باشند.
وی افزود: اجرای 8 طرح فولاد استانی از جمله کارهای خوب دولت نهم بوده که در سفرهای استانی به تصویب رسیده و به عنوان یک خواسته عمومی در سطح کشور است.
وی ادامه داد: به نظر من دولت باید از هر طریقی که می تواند این 8 طرح را سریعا به اتمام برساند و طبق آنچه در قانون پیش بینی شده به بخش خصوصی واگذار کند.
هاشمی ادامه داد: انتشار اوراق مشارکت نیز کمک خوبی برای تسریع در تکمیل این طرح ها است و دولت نیز باید کمک کند تا این طرح ها هر چه زودتر به بهره برداری برسند.
معاون برنامه ریزی، توسعه و فناوری وزارت صنایع و معادن هم گفت: با استفاده از راهکارهایی که اندیشیده شده این طرحها می توانند از تسهیلات ارزی از جمله اوراق مشارکت ارزی و نیز اعتبارات ارزی بانک مرکزی استفاده کنند، که این امر سرعت اجرای 8 طرح فولادی را بیشتر خواهد کرد.
محسن حاتم افزود: توجیه فنی و اقتصادی این طرح ها نیز توسط مشاوران و کارشناسان بررسی شده و به تصویب شورای اقتصاد نیز رسیده است.
وی تصریح کرد: انتشار اوراق مشارکت ریالی نیز یکی از راه های مهم تامین منابع مالی برای اجرای این طرح ها است. ضمن اینکه برای تسریع بیشتر این طرح ها انتشار اوراق مشارکت ارزی نیز مصوب شده است و اوراق مشارکت ریالی نیز به زودی منتشر می شود.
همچنین بهرام سبحانی، مدیرعامل سابق ذوب آهن اصفهان و صاحب نظر صنعت فولاد در مورد 8 طرح استانی گفت: در ایران با توجه به وجود ذخایر گاز و زغال سنگ و همچنین مواد اولیه، سرمایه گذاری در صنعت فولاد در هر نقطه از کشور مقرون به صرفه خواهد بود و این طرحها نیز اقتصادی است و زیرساختهای آن نیز فراهم شده و یا در حال فراهم شدن است.
وی افزود: به دلیل اینکه رسالت دولت ها، توسعه منطقه ای هم است، مبنای انتخاب محل اجرای طرح های 8 گانه می تواند این باشد که فولاد را به مناطق کمتر توسعه یافته ببریم. زیرا که فولاد عامل توسعه یافتگی محسوب می شود لذا دولت نیز باید پابه پای این طرح ها نسبت به ایجاد زیربناها مانند راه آهن، آب و برق سرمایه گذاری کند تا در زمان راه اندازی این طرح ها امکانات مذکور برای آنها فراهم شده باشد.
در ادامه این گزارش، چکیده گزارش کارشناسی است که نکاتی مربوط به طرحهای فولادی استانی در آن ذکر شده است.
1.میزان سرمایه گذاری و شاخصهای مالی و اقتصادی طرحهای استانی فولاد
2.مکان یابی و تامین زیربناها طرحهای استانی فولاد
3.میزان مصرف انرژی در روش احیاء مستقیم و مقایسه آن در طرحهای استانی
4.طرح آمایش صنعت در برنامه چهارم توسعه
5.استقبال بخش خصوصی
1- میزان سرمایه گذاری و شاخصهای مالی و اقتصادی طرحهای استانی فولاد :
مطالعات فنی، اقتصادی طرحهای استانی فولاد در سال 1385 توسط سه شرکت مهندس مشاور که دارای رتبه 1 و 2 صنایع فلزات اساسی از معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهوری بودند، انجام شد.
در آن زمان سرمایه گذاری مورد نیاز طرح احیای مستقیم با توجه به استعلام قیمت از شرکتهای داخلی صاحب دانش فنی و سرمایه گذاری فولاد سازی بر اساس پروفرمای واحدهای مشابه و از شرکتهای خارجی استعلام گردید.
قیمت مواد اولیه (گندله) و قیمت فروش محصول (شمش) متوسط 3 تا 5 سال گذشته آن زمان در نظر گرفته شد. براساس نتایج حاصله از نرم افزار بین المللی کامفار نرخ برگشت سرمایه اکثر طرحها بین 17،4 تا 21 درصد و زمان بازگشت سرمایه بین 4 تا 7 سال بدست آمد.
با مطرح شدن انتشار و فروش اوراق مشارکت بحث بروز کردن گزارشات توجیه فنی، اقتصادی طرحهای استانی فولاد مطابق قراردادهای منعقده با پیمانکاران احیا و فولاد سازی مطرح گردید.
در این راستا گزارشات مذکور توسط مشاوران مربوطه با لحاظ کردن هزینه های سرمایه گذاری ثابت واقعی یعنی مبالغ قراردادهای منعقده با پیمانکاران و هزینه های واقعی مورد نیاز جهت تامین تاسیسات زیر بنائی شامل آب، برق، گاز، جاده و راه آهن مجددا " تهیه گردید .در خلال تهیه گزارشات مذکور کارشناسان موسسه حسابرسی کاشفان (حسابرس امین سازمان بورس اوراق بهادار) ناظر بر تهیه گزارشات بوده و حسابرسی طرحهای استانی فولاد طی مدت 2 ماه توسط موسسه مذکور انجام و بعد از بحث و بررسیهای زیاد گزارشات توجیه فنی - اقتصادی مورد تایید موسسه حسابرسی کاشفان قرار گرفت.
مطابق گزارشات تایید شده و بر اساس قراردادهای احیا و فولاد سازی با پیمانکاران میزان سرمایه گذاری ثابت طرحهای استانی فولاد بطور میانگین 3757 میلیارد ریال و در مجموع 30055 میلیارد ریال می باشد که از این مبلغ حدود 18722 میلیارد ریال بعنوان مبلغ ریالی و 885 میلیون یورو بعنوان ارزی می باشد.
نرخ بازده داخلی (irr) برای کل سرمایه گذاری مطابق گزارشات نهائی تایید شده برای هر طرح بین 37/18 تا 95/21 درصد بوده نرخ بازده داخلی مطابق گزارش تلفیقی برای کل 8 طرح استانی 99/19 درصد حاصل شده است.
لازم به ذکر است که از آنجائیکه اکثر طرحهای استانی فولاد در مناطق کمتر توسعه یافته اجرا میشوند مطابق ماده 132 قانون مالیات ها برای مدت 10 سال و به میزان 100 درصد معاف از مالیات می باشند.
میزان سرمایه گذاری در هر طرح براساس چهارعامل با اهمیت ذیل تعیین می گردد،
الف) ایجاد فضای رقابتی بین مشارکتها
ب ) کیفیت فنی تجهیزات و شرایط مالی و حقوقی اسناد مناقصه وقراردادها
ج ) نوع تکنولوژی و ظرفیت ها و احجام تجهیزات در اسناد مناقصه
د ) مکان یابی و هزینه های دوران بهره برداری طرحها
الف) ایجاد فضای رقابتی بین مشارکتها
در بخش احیا مستقیم این پروژه ها ، با توجه به در اختیار داشتن لیسانس اجرای مدول میدرکس توسط دو شرکت ایرانی، طی اواخر دهه 70 تاکنون، عملا " شرکتهای خارجی توان رقابت فنی و اقتصادی را در مقابل این دو شرکت از دست داده اند و عملا " جهت اجرای مدولهای احیاء مستقیم میدرکس قبل از اجرای طرحهای استانی دو شرکت ایرانی ایریتک و mmte دارای لیسانس بوده و اجرای پروژه های داخل از جمله احیاء مستقیم هرمزگان، خراسان، غدیر ایرانیان، ارفع، فولاد خوزستان و فولاد مبارکه را بعهده داشته اند،
در بخش فولادسازی : اجرای پروژه فولادسازی تا قبل از اجرای طرحهای استانی تماما " توسط شرکتهای خارجی و یا با (شرکت خارجی و در بخش داخل بعضا " توسط شرکتهای ایرانی انجام گرفته است) ، در بخش فولادسازی طرحهای استانی ، با توجه به مسائل تحریم و حمایت از شرکتهای ایرانی مشاوره ، مهندسی، ساخت ، اجرا ، تصمیم به برگزاری مناقصه بین المللی و پذیرفتن کنسرسیوم های ایرانی، با مدیریت ایرانی اتخاذ گردید. لازم بذکر است شرکتهای خارجی در مناقصات فوق شرکت نموده و اکثرا " بدلیل قیمت بالای ارائه شده از دور رقابت بازمانده و عملا " توان رقابت را از دست دادند.
ب ) کیفیت فنی و شرایط مالی و حقوقی اسناد مناقصه و قراردادها
در پروژه های صنعتی، محل ساخت تجهیزات، استانداردهای مورد نظر در قراردادها، تکنولوژی مورد نظر در قراردادها، حجم و ظرفیت تجهیزات ذکر شده در قراردادها در تعیین قیمت نهایی مناقصه بسیار موثر میباشد .لذا بدون در نظرگرفتن موارد ذکر شده مقایسه عملا " غیرکارشناسی و مطرح نمودن بصورت ذکر شده در گزارش های ژورنالیستی بیشتر جهت انحراف افکار عمومی قابل استفاده می باشد.
ج ) نوع تکنولوژی وظرفیت ها و احجام تجهیزات در اسناد مناقصه
در طرحهای استانی فولاد نوع تکنولوژی انتخاب شده با توجه به شرایط زیست محیطی، مصارف انرژی و نفر بر تن محصول در دوران بهره برداری در ایران بی نظیر بوده و قابل ذکر است که بعنوان نمونه ظرفیت ترانس کوره mva140 میباشد که در پروژه های مشابه کمتر در نظر گرفته شده، حجم تجهیزات قطعات یدکی، ظرفیت و تعداد چرثقیل ها، حجم فضای سالنهای تولید، اتوماسیون انتخاب شده، ولتاژ برق ورودی به پروژه ها و ... تماما " در حد بسیار مطلوب در نظر گرفته شده است لذا نمی توان با پروژه هایی که موارد فوق را کاملا " رعایت ننموده اندو یا با ظرفیت و تعداد کمتری در قراردادها ذکر نموده اند، بصورت غیرکارشناسی مقایسه نمود.
د ) مکان یابی و هزینه های دوران بهره برداری طرحها
در قسمت ذیل به آن اشاره می گردد.
2- مکان یابی و امکانات زیربنائی طرحهای استانی فولاد
قطعا پارامترهای گوناگونی در اقتصادی بودن یک محصول نقش اساسی را ایفا می کنند. پارامترهایی مانند وجود زیرساختارهای موجود درمنطقه، حمل و نقل و هزینه های بالاو روزافزون آن، نیازواحدهای موجود در منطقه به محصول تولید شده و بطور خلاصه امکانات موجود در آن منطقه برای به اجراء درآوردن یک طرح، حال با توجه به اولویت بندی و امتیازدهی که در خصوص احداث یک واحد احیاء مستقیم فولادسازی به ظرفیت 800 هزار تا یک میلیون تن در نقاط مختلف کشور صورت گرفت.
مناطقی مانند سفید دشت چهارمحال و بختیاری، قائنات، بافق، سبزوار، نی ریز، شادگان و میانه در اولویت احداث این واحد با توجه به مسائل زیر قرار گرفتند.
1-طرح فولاد نی ریز :
محل اجرای این طرح در کنار شبکه سراسری برق، و خط لوله گاز قرار گرفته و سد در حال احداث چشمه عاشق باعث تضمین تامین آب در دراز مدت علاوه به استفاده از چاه در سالهای اول می شود ضمنا " نزدیک به معدن گل گهر و نزدیک به خط آهن گل گهر به سیرجان و همچنین تائید طرح را ه آهن گل گهر به شیراز نیز از مزایای این طرح محسوب می گردد.
2-طرح فولاد قائنات :
محل اجرای این طرح درنزدیکی معدن سنگان و جزء پرآب ترین منطقه خراسان جنوبی و در کنار شبکه برق و گاز قرار گرفته است، احداث سد فرخی در نزدیکی طرح نیز باعث اطمینان از شرایط تضمین آب سالهای آینده این پروژه می گردد همچنین شهرقائنات دومین شهر استان خراسان جنوبی و مرکزبازار مصرف چند شهرودرکنارکشور افغانستان جهت صادرات در آینده می باشد.
3-طرح فولاد بافق :
طرح فولاد بافق همجوار معدن سنگ آهن مرکزی قرار گرفته و سرمایه گذاری جهت انباشت و برداشت آن را کاهش داده و همچنین با توجه به اجرای انتقال خط آب یزد به بافق تامین آب این طرح را تضمین نموده است.
4-طرح فولاد بافت :
طرح فولاد بافت در یکی از مناطق مناسب استان کرمان در نزدیکی معدن گل گهر واقع گردیده و بدلیل کمبود آب در استان و با توجه به وضعیت نسبتا " مناسب آب در منطقه بافت و به بهره برداری رسیدن سد آسیاب جفته وضعیت تامین آب در درازمدت را تضمین نموده است.
5- طرح فولاد میانه :
وجود کارخانه نورد فولادآذربایجان که مصرف کننده شمش می باشد باعث طراحی و اجرای مناقصه واحد فولادسازی قبل از طرحهای استانی گردیده بود، باتوجه به مطرح شدن طرحهای استانی فولاد این طرح در قالب طرحهای استانی مجددا " ارزیابی گردید و وجود مصرف کننده و منابع آب، برق و گاز و راه آهن در نزدیکی طرح از مزایای این طرح میباشد.
با توجه به عدم حمل محصول این پروژه و بازار مصرف آن و همچنین وجود بعضی از زیربناها و تغذیه گرم مواد اولیه به نورد موجود باعث کاهش مصرف انرژی و افزایش راندمان تولید خط نورد می گردد و لذا باعث کاهش هزینه سرمایه گذاری در طرح فوق شده و در نتیجه یکی از طرحهای کاملا " اقتصادی این مجموعه میباشد.
6-طرح فولاد سفیددشت چهارمحال و بختیاری :
وجود امکانات زیربنائی آب (سد چغاخور)، برق ، گاز، همچنین کارخانه در شرف راه اندازی ورق خودرو بعنوان مصرف کننده نهایی محصول این طرح از مزایای خاص طرح فوق می باشد. لازم به ذکر است که فاصله این طرح تا فولاد مبارکه 40 کیلومتر بوده و باتوجه به وضعیت بسیار مناسب فولاد مبارکه از لحاظ سوددهی و رقابتی براحتی می توان نتیجه گرفت که این کارخانه نیز وضعیت مشابه فولاد مبارکه را درآینده خواهد داشت.
7-طرح فولاد سبزوار :
طرح فولاد سبزوار در کنار راه آهن و در یکی ازمناطق مناسب از لحاظ آب و در کنار دومین شهرستان خراسان رضوی و همچنین نزدیک ترین نقطه به بازار مصرف منطقه و تهران و وجود طرحهای در حال اجرای گاز و برق درمنطقه بعنوان یک منطقه مستعد تولید فولاد محسوب گردیده، همچنین تاثیر فاصله حمل گندله از سنگان، در مقایسه با بقیه پارامترهای هزینه تمام شده تاثیر جدی در قیمت تمام شده آن طرح را ندارد.
8-طرح فولاد شادگان :
استان خوزستان و منطقه شادگان، بندر امام جزء مناطق بسیار مناسب توسعه فولاد بدلیل نزدیکی با دریا، وجود منابع مناسب آب و انرژی میباشد محل اجرای طرح درکنار خطوط سراسری گاز وبرق قرار گرفته و در کنار دریا واقع گردیده است بازار مصرف کشورهای خلیج فارس و عراق و اجرای پروژه های عظیم نفتی و سدسازی در استان باعث مزیت خاص این پروژه میباشند لازم به ذکر است فاصه این پروژه از سربندر 10 کیلومتر بوده وبراحتی از امکانات اسکله 5 میلیون تنی فولاد وسایر اسکله های موجود در بندر امام می توان استفاده نماید.
3- میزان مصرف انرژی در روش احیا مستقیم و مقایسه آن در طرح های استانی
تولید فولاد در صنعت به دو روش کوره بلند و احیاء مستقیم انجام می شود ، با توجه به وجود مزیت نسبی کشور در زمینه گاز طبیعی و آلودگی کمتر زیست محیطی روش احیاء مستقیم به کوره بلند و بومی شدن تکنولوژی تولید بروش احیاء مستقیم و بهره مندی از پتانسیل فنی کشور و پائین بودن شاخص انرژی کل روش احیاء نسبت به روش کوره بلند پس از بررسی های مقدماتی و تحلیلی ، روش فوق جهت احداث واحد های فولادی طرحهای استانی انتخاب گردید.
همچنین واحدهای فولاد سازی به روش کوره قوس با درصد 90% آهن اسفنجی و10% آهن قراضه طراحی گردیده ومبانی طراحی و گارانتی که طرحها براین اساس محاسبه گردیده است با توجه به میزان مصارف اعلام شده از طرف موسسه استاندارد با فرض 80% آهن اسفنجی و20% درصد قراضه و مقایسه آن با مصارف انرژی گارانتی شده در قرار داد های طرح های استانی فولاد کلیه مصارف در این طرح ها کمتر از مقادیر اعلام شده از طرف موسسه استاندارد می باشد ،
4- طرح آمایش صنعت در برنامه چهارم توسعه
شاید بتوان ادعا نمود، ایده طرح آمایش از شرکت ملی فولاد ایران آغاز گردید. در سالهای 82-81 تا سال 1385 مطالعات وسیعی در سطح استانهای مختلف در کشور جهت احداث کارخانه های تولید فولاد آغاز گردید، هم اکنون حدود 100 جلد مطالعات مکان یابی در استانهای بوشهر، خوزستان ، هرمزگان ، فارس، یزد، کرمان ، خراسان رضوی ، خراسان جنوبی و خراسان شمالی که توسط بهترین مشاورین معتبر داخلی صورت گرفته است در شرکت ملی فولاد ایران موجود بوده و براساس آن مطالعات مکان یابی طرحهای فوق که در بند قبل به آن اشاره گردیده صورت گرفته است.
5- استقبال بخش خصوصی
سرمایه گذاری بخش خصوصی تا به عوامل زیادی میباشد از آن جمله می توان به شرایط اقتصادی کشور، امکان سرمایه گذاری در صنایع دیگر، سرمایه گذاری در بورس، سرمایه گذاری در اوراق مشارکت و سپرده وبانکها و زمان مورد نیاز برای سرمایه گذاری و دوره بازگشت سرمایه ، ریسک سرمایه گذاری، میزان تسهیلات در کنار سرمایه گذاری و عوامل دیگری ذکر نمود.
قابل ذکر است که هم اکنون مذاکرات دو طرح نهایی گردیده که سرمایه گذار، مواردی علاوه بر طرحها از جمله تقاضای سرمایه گذاری هم زمان در طرح ورق خودرو چهارمحال و بختیاری و فولاد آذربایجان را داشته است، که توسط سرمایه گذار، در حال پیگیر میباشد ضمنا " تاکنون 18 شر کت و سازمان خصوصی با شرکت ملی فولاد مکاتبه واخذ اطلاعات نموده اند که پیش بینی می گردد با افزایش پیشرفت فیزیکی و انتشار اوراق مشارکت انگیزه لازم برای سرمایه گذاری بخش خصوصی بالا رفته و انشاءا... فرآیند خصوصی سازی باتوجه به شرایط اوراق مشارکت صورت گیرد.
در انتها لازم بذکر است که سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران در ارتباط با خصوصی سازی صنایع مهم اصل 44 و صنایع سیمان، و صنایع دیگر پیش تاز خصوصی سازی در کشور بوده است که نشان دهنده عزم جدی در خصوصی سازی توسط مدیران سازمان توسعه و زیر مجموعه های آن از جمله شرکت ملی فولاد ایران میباشد.
ص
منبع :خبرگزاری فارس تاریخ : 6 بهمن 1388 شاخه : صنایع و معادن
