اتفاقی که سنگ آهنی ها آن را بی ارتباط با بحران اقتصاد جهانی و منتفی شدن افزایش نرخ سنگ آهن را ناشی از لابی و نفوذ فولادی ها در وزارت صنایع و سازمان ایمیدرو دانستند. این در حالی بود که پیش از این با افزایش نرخ سنگ آهن موافقت شده بود؛ اما کاهش قیمت فولاد بهانه ای شد تا فولادی ها به رغم توافق های ضمنی در مورد افزایش نرخ کنسانتره پیمان شکنی کنند.
پروژه ای به نام نرخ سنگ آهن
اما این پایان ماجرا نبود و پس از آن درخواست افزایش 20درصدی نرخ سنگ آهن در سال گذشته به دلایلی نامعلوم منتفی شد و سهام وابسته به این شرکت ها در بورس تهران افت قابل توجه قیمت را تجربه کرد؛ اما امسال بحث تعیین نرخ سنگ آهن که به یک پروژه تبدیل شده، ابعاد جدیدی به خود گرفت تا جایی که از ابتدای سال جاری فولادسازان با توجیه افت قیمت های جهانی فولاد، قیمت سنگ آهن را در بودجه خود نسبت به سال گذشته کاهش دادند؛ در حالی که تولیدکنندگان سنگ آهن نیز نرخ سنگ آهن را در بودجه سال جاری نسبت به سال گذشته با 10درصد افزایش پیش بینی کردند. در پی این تفاوت قیمت نرخ سنگ آهن در پیش بینی مالی فولادی ها و سنگ آهنی ها، سهام شرکت های فولادساز و تولیدکنندگان سنگ آهن با نوسانات نسبتا شدید قیمتی مواجه شد، ولی پس از گذشت حدود 7 ماه از سال 88 و اعلام این پیش بینی های متناقض، نه تنها طرفین به توافقی نرسیده اند، بلکه سهامداران شرکت های مزبور با توجه به تفاوت شدید پیش بینی های قیمت، همچنان در سردرگمی به سر می برند و اساسا در شرایط کنونی سهام این شرکت ها به همین دلیل در بورس تهران به حاشیه رانده شده اند. سهم هایی که روزگاری از جمله پرطرفدارترین نمادهای بازار بودند؛ اما در حال حاضر نمی توان تحلیلی واقع بینانه و مشخص از میزان سودآوری آنها داشت.
حکم حکم می کند
در این شرایط با توجه به طولانی شدن ابهام در نرخ سنگ آهن، این ماده استراتژیک تولید فولاد خام، سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران (ایمیدرو)، سهامدار عمده سابق فولاد مبارکه، فولاد خوزستان، چادرملو و گل گهر و مالک کنونی معادن سنگ آهن، باردیگر وارد ماجرای تعیین نرخ سنگ آهن شده است و این بار نیز تلاش می کند، در مقام حکم به ماجرای یک ساله تعیین نرخ واقعی برای کنسانتره پایان دهد.
ورود ایمیدرو به موضوع تعیین نرخ سنگ آهن هر چند شاید بار دیگر به خاتمه یافتن مقطعی ماجرا منجر شود، اما با توجه به خصوصی شدن شرکت های فولادی و سنگ آهنی حاضر در بورس، سهامداران این شرکت ها خواستار عدم مداخله جویی دولت در این زمینه هستند؛ به ویژه آنکه سال گذشته هم به دنبال مداخله وزارت صنایع، بحث افزایش نرخ سنگ آهن منتفی شد. تنها راهکار مناسب این است که امسال ایمیدرو واقعا به عنوان یک میانجی به میدان آمده باشد و از جانبداری از طرف خاصی خودداری کند تا دست کم مذاکرات فولادسازان و تولیدکنندگان سنگ آهن بتواند در سایه نظارت دولت به نتیجه رسیده و نرخ سنگ آهن نیز همانند فولاد واقعی شود.
توافقات 2+2
معاون مالی و اقتصادی ایمیدرو در همین رابطه از برگزاری نشستی در بیستم مهر ماه سال جاری برای تعیین نرخ کنسانتره سنگ آهن خبر می دهد. ایرج اکبریه در گفت وگو با خبرنگار دنیای اقتصاد با بیان این که از نمایندگان شرکت های فولادی (فولاد مبارکه و خوزستان) و نمایندگان تولیدکنندگان سنگ آهن (چادرملو و گل گهر) دعوت شده تا در این نشست حضور پیدا کنند، گفت: در جلسه مزبور که احتمالا صبح دوشنبه (فردا) برگزار خواهد شد، طرفین حضور پیدا خواهند کرد و در حضور نمایندگان دولت موضوع تعیین نرخ سنگ آهن بررسی خواهد شد.
به توافقات 20 مهر امیدواریم
وی در پاسخ به این پرسش که آیا پیش بینی می کند در جلسه دوشنبه، تولیدکنندگان و مصرف کنندگان سنگ آهن به توافق برسند، گفت: ما همچنان به توافق طرفین بر سر نرخی منطقی امیدواریم، ولی در هر حال به آنها تا روز 20مهر فرصت داده شده تا در زمینه نرخ به توافق برسند؛ در غیر این صورت ایمیدرو فرمول خاصی را که در زمینه نرخ سنگ آهن تهیه کرده به آنها پیشنهاد خواهد کرد.
ما فقط میانجیگری می کنیم
وی با تاکید بر این نکته که پس از خصوصی شدن شرکت های فولاد مبارکه، فولاد خوزستان، گل گهر و چادرملو و همچنین کاهش سهام دولت در این شرکت ها، قصد ایمیدرو از برگزاری نشست مشترک فقط میانجیگری است نه تعیین تکلیف افزود: گر چه معادن سنگ آهن تحت مالکیت ایمیدرو است؛ اما در مورد نرخ سنگ آهن معتقدیم که بهره بردار معادن، باید با مصرف کننده محصول خود به توافق برسد و این موضوع اساسا به ما ربطی ندارد؛ اما از آنجا که 7 ماه از سال می گذرد و مذاکرات آنها هنوز به نتیجه نرسیده است، ایمیدرو به عنوان حکم وارد این موضوع شده و سعی می کند که بی طرفانه مسائل را حل و فصل کند.
مشاور وزیر صنایع در پاسخ به این پرسش که آیا ممکن است مثل سال گذشته، با توجه به نفوذ فولادی ها در وزارت صنایع، ماجرای نرخ سنگ آهن به نفع فولادسازان تمام شود، گفت: تاکید می کنم که ایمیدرو در ماجرای نرخ سنگ آهن طرف خاصی را نمی گیرد و از ابتدا هم قصد ورود به ماجرا را نداشت، اما عدم توافق شرکت های سنگ آهنی و فولاد در مورد نرخ کنسانتره سنگ آهن ما را بر آن داشت تا در این زمینه نقش میانجی را ایفا کنیم تا مشکل به وجود آمده حل شود.
فرمول پیشنهادی ایمیدرو
عضو هیات عامل ایمیدرو در برابر این سوال که ایمیدرو برای پایان مجادله نرخ سنگ آهن چه پیشنهادهایی دارد، گفت: پیشنهاد مشخص ما فروش سنگ آهن به فولادسازان داخلی بر اساس نرخ جهانی و به صورت متغیر است، به این شکل که قیمت سنگ آهن و فولاد طی 10 سال گذشته مورد آنالیز و بررسی قرار می گیرد و نوسان های مثبت و منفی آن می تواند ملاک قیمت گذاری باشد؛ یعنی نرخ سنگ آهن تابعی از نرخ جهانی فولاد خواهد بود و این نرخ هم بر اساس قیمت 10سال گذشته فولاد و سنگ آهن تعیین شود و در واقع قیمت واقعی و منطقی خواهد بود.
مسوول خصوصی سازی وزارت صنایع افزود: در دنیا نیز قیمت سنگ آهن بر اساس عرضه و تقاضا صورت می گیرد و در کشور ما هم با توجه به خصوصی سازی های صورت گرفته در شرکت های تولیدکننده و مصرف کننده سنگ آهن، برای واقعی شدن نرخ این محصول، قیمت گذاری بر اساس عرضه و تقاضا ضروری است.
تغییر احتمالی نرخ سنگ آهن
وی در پاسخ به پرسشی دیگر مبنی بر این که آیا با توجه به رسیدن قیمت جهانی سنگ آهن به سطح 90دلار در مهر ماه سال جاری، احتمال افزایش نرخ سنگ آهن بر اساس فرمول پیشنهادی ایمیدرو وجود دارد، گفت: ما تلاش می کنیم تا در تعیین نرخ سنگ آهن منافع هر یک از طرفین در نظر گرفته و رعایت شود؛ اما آنچه مهم است، این است که در فرمول پیشنهادی ایمیدرو نرخ سنگ آهن در محدوده هایی هم اکنون از سوی طرفین پیش بینی شده نخواهد بود و احتمالا نرخ کنسانتره نسبت به قیمتی که فولادی ها در بودجه دیده اند، افزایش خواهد یافت و به طور قطع نرخی که سنگ آهنی ها نیز دیده اند، مبنا قرار نمی گیرد...
... ولی در هر حال قیمت سنگ آهن بالاتر از آن چیزی خواهد بود که فولادسازان پیش بینی کرده اند. وی با بیان اینکه احتمال توافق سنگ آهنی ها و فولادسازان در جلسه دوشنبه آتی وجود دارد، ابراز امیدواری کرد: در نشست آتی، ماجرای سنگ آهن خاتمه یابد و با حل این مساله این شرکت ها بتوانند پیش بینی های دقیق تری به فعالان بازار سرمایه ارائه دهند.وی گفت: با توجه به ترکیب سهامداران دو گروه مزبور، نکته حائز اهمیت در تعیین قیمت سنگ آهن ضرورت توجه به منافع هر دو گروه و تعیین قیمت بر اساس مبانی منطقی اقتصادی و قیمت گذاری عادلانه است.
بهای تمام شده سنگ آهن در فولاد
یادآور می شود، در سال های گذشته قیمت فروش سنگ آهن به شرکت های فولادی فاصله قابل توجهی با شرکت های تولیدکننده فولاد در جهان داشته است. در نتیجه این، هزینه سنگ آهن در مجموع بهای تمام شده تولید فولاد در کشور تفاوت قابل ملاحظه ای با جهان دارد. به عنوان مثال تنها 23درصد بهای تمام شده تولید فولاد مبارکه به سنگ آهن اختصاص دارد که 93درصد آن را دو شرکت معدنی سنگ آهن گل گهر و چادرملو تامین می کنند. این نسبت برای شرکت فولاد خوزستان که بخشی از سنگ آهن خود را از طریق واردات تامین می کند به 32درصد می رسد. در حالی که در دو شرکت ایسار استیل و تاتا استیل با تولید 3 و 5/6میلیون تن فولاد در سال، بیش از 30درصد بهای تمام شده به سنگ آهن اختصاص دارد که البته این دو شرکت از آهن قراضه نیز به عنوان ماده اولیه استفاده می کنند.
بر این اساس، هزینه سنگ آهن در تولید فولاد در جهان بسیار بیشتر از هزینه سنگ آهن در شرکت های فولادی داخل ایران است. اهمیت این امر از آن جهت است که در صورتی که دولت در اجرای طرح تحول قصد واقعی کردن قیمت ها را داشته باشد، فاصله قیمت داخلی با قیمت های جهانی سنگ آهن می تواند تاثیر زیادی بر وضعیت شرکت های تولیدکننده فولاد داخلی بگذارد.
بنابراین از آنجا که در حال حاضر قیمت جهانی سنگ آهن نسبت به سال گذشته دچار افت محسوسی شده و فاصله آن با نرخ های داخلی کم شده، فرمول ایمیدرو مبنی بر تعیین نرخ سنگ آهن بر اساس قیمت های جهانی پیشنهادی قابل بررسی است.
همچنین تحقق این امر می تواند در بلندمدت مزایای فراوانی برای دو صنعت سنگ آهن و فولاد و در نهایت برای اقتصاد ملی کشور داشته باشد. نخست آنکه با انجام این امر تولیدکنندگان سنگ آهن منابع مالی لازم برای اجرای طرح های توسعه ای خود را به دست می آورند و در نتیجه تولیدکنندگان فولاد می توانند به راحتی سنگ آهن مورد نیاز خود را تامین کنند. این امر از آن جهت اهمیت می یابد که بر اساس برنامه توسعه صنعت فولاد کشور، هدف گیری تولید 27میلیون تن فولاد انجام شده و برای تولید عملی این ظرفیت باید سنگ آهن مورد نیاز آن نیز تامین شود.
دوم آنکه شرکت های تولیدکننده فولاد به منظور جبران افزایش قیمت ها می توانند همگام با تولیدکنندگان بزرگ فولاد در جهان با افزایش بهره وری تولید و کنترل هزینه ها در بخش های گوناگون نظیر انرژی، توانایی رقابت در بازارهای بین المللی را نیز به دست آورند.
بنابراین در تعیین قیمت سنگ آهن ضروری است منافع مشترک درازمدت این دو صنعت که در نهایت تامین کننده منافع صنعت و اقتصاد ملی کشور است، مدنظر قرار گیرد.
نتایج و آثار واقعی شدن نرخ سنگ آهن
واقعی شدن نرخ سنگ آهن نتایجی از جمله اداره شرکت های متعلق به بخش خصوصی با نگاه غیردولتی، تداوم رشد و توسعه پایدار، سودآوری و امکان رقابت با شرکت های بین المللی در بازار جهانی و منطقی شدن بهای تمام شده نهاده های تولید در صنعت فولاد کشور به منظور انطباق این شرکت ها با واقعیت های روز را در پی دارد. از طرفی دیگر از آنجا که صنایع بالادستی به عنوان موتور محرکه اقتصاد و صنایع دارای مزیت و استراتژیک هستند از این حیث مورد توجه قرار گرفته، همچنین بنگاه های صنعتی مربوط برای طرح تحول اقتصادی و آزاد شدن حامل های انرژی آماده می شوند.
به اعتقاد تحلیلگران، توجه طرفین به استراتژی برد- برد در تعیین نرخ سنگ آهن، اتفاقی است که به خودکفایی محصولات فولادی، افزایش کارآیی و تولید انبوه و پیشبرد طرح های توسعه سنگ آهنی ها و در نهایت ارزش آفرینی منطقی در صنایع کشور منتهی خواهد شد.
در این شرایط سهامداران جزء بازار سرمایه در انتظارند که در ماجرای سنگ آهن توجهی به حقوق آنان صورت گیرد و آنها بتوانند با تکیه بر فرمول های بین المللی و عملی موجود و چشم اندازی که از قیمت فولاد و سنگ آهن دارند، در گروه صنایع فلزی و معدنی بورس تهران همچنان فعالیت کرده و به دادوستد سهام بپردازند.
منبع :روزنامه دنيای اقتصاد تاریخ : 19 مهر 1388 شاخه : صنایع و معادن
