به گزارش خبرنگار ما، بررسی لایحه هدفمند کردن یارانه ها در مجلس شورای اسلامی، همچنین مصوبه های مربوط به واقعی شدن قیمت حامل های انرژی، نگرانی هایی در خصوص کاهش قدرت خرید مردم، تغییر آنی ذائقه خرید مصرف کنندگان و افزایش شدید قیمت تمام شده محصولات تولیدی را ایجاد کرده است.
از یک سو، صنعتگران با استقبال از اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها، نگرانی هایی را در خصوص واقعی شدن قیمت ها دارند و معتقدند که اگر افزایش قیمت ها به صورت تدریجی اتفاق افتد، کمترین آسیب به بخش تولید و صنعت کشور وارد می شود.
از سوی دیگر، مصرف کنندگان به دلیل وجود ابهامات متعدد در خصوص افزایش قیمت حامل های انرژی و تبعات آن، ابراز نگرانی می کنند. اما دولتمردان که اجرای این طرح را به عهده دارند، می گویند که اقدامات و بسته های حمایتی را تدارک دیده اند تا به واسطه آن بتوانند، اندکی از نگرانی های بخش تولید، صنعت و بازار را برطرف سازند. به همین دلیل دولت و مجلس، با بازنگری مجدد لایحه هدفمند کردن یارانه ها، سهم بخش صنعت را از بازتوزیع درآمدها افزایش داده اند. به این ترتیب که در پیش نویس ابتدایی لایحه هدفمند کردن یارانه ها، سهم بخش صنعت از بازتوزیع این درآمدها، 20 درصد در نظر گرفته شده بود، درحالی که نمایندگان مردم در مجلس با کمک دولتی ها، در خلال بازنگری مجدد این لایحه، سهم 30 درصدی را به بخش صنعت ومعدن اختصاص دادند.اما در این میان موضوع اساسی، چگونگی تقسیم این درآمدها میان واحدهای تولیدی و صنعتی است. این نکته مهمی است که به نظر می رسد در پیاده سازی این لایحه باید به آن توجه شود.
مشکلات رصد می شود
مدیرکل دفتر هدفمند کردن یارانه های وزارت رفاه و تامین اجتماعی در این رابطه می گوید: «دولت در سال های گذشته، هزینه های زیادی را در خصوص توزیع عدالت در جامعه انجام داده است. اما متاسفانه، نتیجه عکس حادث شده است. به این معنا که موضوع مهم کارآیی این یارانه ها، مغفول مانده است.»
سید رضا عظیمی می افزاید: «در طرح اولیه، سهم خانوارها از لایحه هدفمند کردن یارانه ها 60 درصد، سهم بخش صنعت 15 درصد و سهم دولت 25 درصد در نظر گرفته شده بود. اما مجلس در بررسی هایی که صورت داد، این سهم ها به ترتیب به 50 درصد، 30 درصد و 20 درصد تغییر داد.» وی تصریح می کند: «دیدگاه ما این است که وضعیت بنگاه ها را در زمینه تولید رقابتی تقویت کرده و مشکلات ناشی از اجرایی کردن این طرح را از میان برداریم.» به گفته عظیمی، ممکن است مشکلاتی در اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها پیش آید. البته برای حل این معضل، دولت شورایی راهبردی با ریاست رییس جمهور را برای انجام مطالعات اولیه طرح و رصد مشکلات اجرایی حاصل از آن، تشکیل داده است. عضو کمیته تخصصی کارگروه تحول اقتصادی دولت خاطرنشان می کند: «در ماده 6 لایحه نیز، سازوکارهای اجرایی برای بازتوزیع درآمدهای حاصل از آزادسازی یارانه ها در بخش صنعت در نظر گرفته شده است که قرار است آیین نامه آن، مرتبط با بهینه سازی مصرف انرژی، اصلاح ساختار فناوری واحد تولیدی، جبران ضرر و زیان شرکت های آبفا راجع به پرداخت خدمات تنظیم شده است.»وی ادامه می دهد: «کار تدوین این آیین نامه به وزارت صنایع ومعادن، جهاد کشاورزی و در حوزه های مرتبط به وزارتخانه های دیگر سپرده شده است.»
به گزارش خبرنگار ما، بیشتر نگرانی بخش صنعت کشور از واقعی شدن قیمت حامل های انرژی و تاثیر آن بر قیمت تمام شده محصولات تولیدی است. در چنین شرایطی، کالاهای تولیدی واحدهای صنعتی روانه بازاری می شود که در این دوران تغییر شکل یافته است. بیشتر تقاضا در بازار، به سمت مصرف مایحتاج عمومی سوق می یابد و تولیداتی که جنبه غیرضروری برای زندگی مردم دارد، با کاهش تقاضا مواجه می شود.
مشکل تولید، تکنولوژی های انرژی خور
یحیی آل اسحاق در رابطه با آثار طرح هدفمند کردن یارانه ها بر بخش تولید و صنعت کشور می گوید: واقعیت این است که بخش تولید، به دلایل مختلف از تکنولوژی های انرژی بر در بدنه خود استفاده می کند. این مساله با اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها فشار زیادی بر بخش تولید، وارد می سازد.رییس اتاق بازرگانی و صنایع ومعادن تهران افزود: چنانچه در اجرای این طرح، ذی نفعان به درستی توجیه نشوند و حالت ابهامی وجود داشته باشد، بدترین شکل ممکن رقم می خورد. چراکه در حوزه اقتصاد، بدترین شرایط برای فعالان اقتصادی، شرایط مبهم است.
رییس اتاق تهران: این کار ستاد قوی می خواهد
وی ادامه داد: اولین اثری که چنین شرایطی دارد، این است که 70 درصد فعالیت بخش اقتصادی کشور را مختل می کند؛ چراکه این فضا، یک فضای روانی است و به شدت فضای تولید و اقتصاد کشور را تحت شعاع قرار می دهد.به گفته آل اسحاق، به نظر می رسد در این میان، باید یک ستاد اجرایی قوی و با اختیار تشکیل شود تا بتواند بر حسن اجرای این قانون نظارت داشته باشد.رییس اتاق بازرگانی و صنایع ومعادن تهران افزود: این ستاد اجرایی باید قدرت مانور برای تسهیل مشکلات ناشی از پیاده سازی این قانون را داشته باشد. بنابراین در اجرای این قانون، نمی توان به یک مجری بسنده کرد. البته باید در پیاده سازی به دولت اعتماد کرد، اما نباید دست و پای دولت را بست و انتظار داشت که به بهترین شیوه عمل کند.
نقدینگی کم و قیمت های بالا
وی با اشاره به فضای رکود در بخش تولید و صنعت کشور اظهار کرد: شکی نیست که کشور در فضای رکود قرار دارد. چگونگی گذر از دوران رکود همزمان با پیاده سازی این طرح موضوع مهمی است که باید مورد توجه قرار گیرد. البته به طور قطع، گذر از این شرایط به نحوه اجرا و چگونگی برخورد با اجرای آن بستگی دارد. آل اسحاق گفت: در شرایط رکود، وضعیت پیش روی صنایع به این صورت است که قیمت تمام شده بالا می رود و کمبود نقدینگی به شدت با واحدهای تولیدی، دست و پنجه نرم می کند.
پذیرش واقعیت، سخت است
آل اسحاق گفت: قبول این واقعیت که هم اکنون ایران در شرایط رکود به سر می برد، سخت نیست. نمی توان با ابزارهای رکودزا، رکود را از بین برد. بلکه یکی از راه های خروج از رکود از میان برداشتن شرایط رکودزا است.
نقطه فصل الخطاب
وی افزود: یکی از راه های خروج از رکود، تزریق نقدینگی است. اگر بخواهیم رکود را حل کنیم باید جایی نقطه ای فصل الخطاب باشد که بتوان براساس نظر آن، رکود را به نفع تورم، تورم را به نفع رکود یا یک نقطه بهینه را انتخاب کرد.آل اسحاق تاکید کرد: ما در نقطه ای هستیم که اگر به لحاظ گردش نقدینگی به داد واحدهای تولیدی نرسیم، به طور قطع روزهای سختی را تجربه خواهیم کرد.وی با اشاره به آمارهای منتشر شده در رسانه ها مربوط به وضعیت قاچاق و واردات کالاها گفت: گاهی اوقات این آمارها در مخیله انسان نمی گنجد. باید برای این کار، برنامه عملیاتی داشت نمی توان با حرف، کارها را پیش برد.آل اسحاق تاکید کرد: به هرحال در انتخاب گزینه ها، اگر شاخص سیاست زدگی ملاک کار باشد، به طور قطع به نتیجه ای نخواهیم رسید. اصحاب قدرت و سیاست باید به اعضای باشگاه اقتصاد فرصت دهند تا مسائل اقتصادی را در فضایی آرام حل کنند.اما در کنار اظهارنظر کارشناسان اقتصادی پیرامون چند و چون اجرایی شدن طرح هدفمند شدن یارانه ها، صاحبان صنایع و مدیران تشکل های تولیدی نیز در گفت و گو با «دنیای اقتصاد» به بیان دیدگاه ها و نقطه نظرات خود، در این باره پرداختند.
امروز، بهتر از فردا
برخی از این مدیران بر این باورند که با گذشت زمان، هزینه اجرای طرح نیز افزایش می یابد. بنابراین اگر امروز طرح هدفمند شدن یارانه ها اجرا شود، بهتر از فردا است. در مقابل، برخی از روسای تشکل های تولیدی نیز بر این عقیده اند که تعجیل در اجرایی کردن طرح هدفمند کردن یارانه ها، ممکن است باعث نادیده گرفته شدن زوایای پیدا و پنهان این طرح شود. بنابراین این طرح، باید پس از بررسی های کارشناسی فراوان جامه عمل بپوشد. در همین حال، رییس کانون عالی کارفرمایان ایران با بیان اینکه از سال ها پیش دولت ها به دنبال هدفمند کردن یارانه ها و سروسامان دادن به وضعیت پرداخت یارانه ها بوده اند، خاطرنشان می کند: «طی این سال ها، طرح هدفمند شدن یارانه ها به شیوه های گوناگون بررسی شده، اما خواه یا ناخواه دولت ها نتوانستند این طرح را به مرحله اجرایی شدن برسانند. در این میان نکته با اهمیت این است که طرح هدفمند شدن یارانه ها، هرچه سریعتر شکل اجرایی به خود بگیرد.»
عوارض اجرای دیرهنگام
«ابوالفضل احمد خانلو»، ادامه می دهد: «در صورت تعلل در اجرای این طرح به دلیل افزایش سالانه نرخ تورم، بار مالی و هزینه های اجرای طرح هدفمند شدن یارانه ها بر دوش مردم و دولت سنگین تر خواهد شد.»وی می افزاید: «شواهد حاکی از آن است که این طرح قرار است در یک قالب پنج ساله اجرا شود. در این میان، آنچه که دولت و مجلس باید به آن توجه داشته باشند این است که روند آزادسازی قیمت ها، باید متناسب با تورم سالانه پیش رود، اما لزومی ندارد سرعت آن در تمامی سال های اجرا یکسان باشد. به گونه ای که این امکان وجود دارد در سال های ابتدایی اجرای طرح، روند آزادسازی قیمت ها کند و در سال های پایانی که صنایع با این طرح هماهنگ شده اند، روند آزادسازی قیمت ها شتاب بیشتری به خود بگیرد.»
احمدخانلو در پایان سخنانش تاکید می کند: «در برخی موارد خاص نیز، این امکان وجود دارد که آزادسازی قیمت ها طی 10 سال به سرانجام برسد تا اجرای آن فشار تورمی به دنبال نداشته باشد؛ چراکه در صورت بروز این فشار، ضربه بزرگی به بخش تولید و صنعت کشور وارد خواهد شد.»
طرح، ملی است
در همین حال، رییس خانه صنعت ومعدن ایران نیز با اشاره به اینکه طرح هدفمند شدن یارانه ها یک طرح ملی است، خاطرنشان می کند: «بنابراین با توجه به ابعاد گسترده این طرح، سیاست گذاران باید با چشمان بازتری نسبت به نحوه اجرایی کردن این طرح بنگرند.»هادی غنیمی فرد ادامه می دهد: «مردم هم باید بدانند که انجام این طرح کار درستی است. آنها باید بدانند یک لقمه نان برای دولت چقدر تمام می شود، اما آنها با چه هزینه ای را سر سفره هایشان می گذارند.»وی در بخش دیگری از سخنانش با تاکید براین که در زمان اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها باید به صنعت فرصت داده شود تا خود را با این طرح هماهنگ کند، خاطرنشان می کند: «البته صنعتگران نیز باید نسبت به افزایش دستمزد کارگران اقدام کنند.»
سیمان، بیدی نیست که با این بادها بلرزد
از سوی دیگر، دبیر اتحادیه کارفرمایان صنعت سیمان ایران نیز با اشاره به اینکه هم اکنون زمان بندی پنج ساله ای که برای اجرای این طرح تعیین شده، زمان بندی مناسبی است، خاطرنشان می کند: در این صورت به نظر می رسد، صنعت سیمان که جزو انرژی بر ترین صنایع کشور است، دچار مشکل نشود. «محمد حسن پورخلیل» ادامه می دهد: «البته با توجه به اعمال سیاست هایی که چندی است در بخش سیمان کشور اتخاذ شده و بر اساس آن واحد های سیمانی در حال بهینه سازی تکنولوژی تولید و به روز رسانی ادوات و تجهیزات خود هستند، با اجرای این طرح، تحت فشار قرار نخواهند گرفت.»
هوای آلومینیوم را داشته باشید
اما مدیران صنعت آلومینیوم کشور که به عنوان یکی از صنایع انرژی بر مطرح است، چه عقیده ای در مورد طرح هدفمند کردن یارانه ها دارند؟
«کیانوش حشمتی» دبیر سندیکای آلومینیوم، با اشاره به اینکه هم اکنون 80 درصد هزینه تولید آلومینیوم وابسته به هزینه حامل های انرژی از جمله برق است، می گوید: «سیاست گذاران باید در قبال این صنعت با نرخ های ترجیحی اقدام به آزادسازی قیمت ها کنند. همچنین نباید از نظر دور داشت که این طرح نیازمند کار کارشناسی دقیقی است که در صورت عدم توجه به آن، صنایع دچار صدمات جبران ناپذیری خواهند شد.وی با بیان اینکه نیاز به جراحی اقتصادی از مدت ها پیش احساس شده بود، می افزاید: البته ناگفته نماند که این طرح به دلیل وسعت فراوانی که دارد، وابسته به یک یا چند پارامتر نیست. بنابراین رصد تمامی ابعاد آن پیش از اجرای طرح امکان پذیر نیست. پس چاره ای نمی ماند جز اینکه طرح اجرا شود و پس از آن به نقاط ضعف و قوت آن شناسایی شود.»
قانون باید درست اجرا شود
در این بین متفاوت ترین اظهار نظر را «پرویز تیوای»، رییس انجمن پیمانکاران تجهیزات صنعتی دارد.او خیلی کوتاه می گوید: «آنچه مسلم است این است که بهترین قوانین در صورت عدم اجرای صحیح، بزرگ ترین آسیب ها را وارد می کنند.»وی ادامه می دهد: «بنابراین سیاست گذاران باید مراقب باشند در صورت عبور جزئیات این لایحه از مجلس و فرا رسیدن فصل اجرای طرح هدفمند شدن یارانه ها، این قانون به درستی اجرا شود.»تیوای در بخش پایانی سخنانش خاطرنشان می کند: «همانگونه که حمایت بی چون و چرا از صنایع، برای آنان مضر است، به همان نسبت نیز قطع ناگهانی حمایت ها برای آنان نگران کننده است. در این بین تنها باید توجه داشت که در زمان اجرای طرح، صنایع دچار شوک ناگهانی نشوند.»
منبع :روزنامه دنيای اقتصاد تاریخ : 29 مهر 1388 شاخه : صنایع و معادن
