فعالان اقتصادی کشور بر این باورند که اصل موضوع هدفمندسازی، حرکتی به سمت شفاف سازی قیمت ها و منطقی کردن رفتار تولیدکننده و مصرف کننده است و می توان با برنامه ریزی جلوی هدررفت میزان زیاد انرژی را گرفت؛ اما نکته ای که به آن اشاره دارند، لزوم حمایت از تولیدکنندگان است. در واقع فعالان بخش خصوصی بر آزادسازی یارانه ها بر مبنای تولید محوری تاکید دارند. هرچند در این طرح، پیش بینی شده است که 30 درصد درآمد حاصل از اجرای طرح حذف یارانه ها برای کمک به واحدهای تولیدی اختصاص داده شود، اما به گفته آنها، اجرای این طرح نباید به گونه ای باشد که با بروکراسی هایی که حاکم می شود، واحدهای تولیدی در دریافت مبلغ تخصیصی با مشکل مواجه شوند.
صنایع در شرایط مطلوب نیستند بهروز صادقی، رئیس کمیسیون صنعت اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران در گفتگو با «جام جم» با اصل هدفمند کردن یارانه ها موافق است و اعتقاد دارد برای شفاف سازی اقتصاد کشور باید یارانه ها حذف شود، اما وضعیت فعلی صنایع را مطلوب نمی داند و می گوید: «باید ابتدا مشکلات صنایع را حل می کردیم.» وی می افزاید: در شرایط فعلی، حذف یارانه ها و افزایش قیمت ها با توجه به رکود حاکم اقتصادی و تورم حاصل از این رکود، می تواند اثرات منفی بر صنعت بگذارد. صادقی، صنعت آلومینیوم، سیمان، فولاد و در مجموع صنایع ذوب را از جمله صنایع انرژی می داند که با حذف یارانه ها از نظر قیمت تمام شده دچار مشکل خواهند شد. صادقی می افزاید: تاکنون یکی از مزیت های نسبی ما در بسیاری از صنایع که کالاهای تولیدی را قابل رقابت می کرد، ارزان بودن انرژی بود و اگر این مزیت نسبی گرفته شود، قدرت رقابت برخی محصولات صادراتی ما از جمله سیمان در بازارهای خارجی از بین خواهد رفت و برای آن باید تدابیری اندیشیده شود. وی می گوید: براساس گزارش مرکز آمار ایران و تحقیقات به عمل آمده از سوی مرکز پژوهش های مجلس، میانگین افزایش مستقیم هزینه تمام شده بخش های صنعت بر اثر افزایش قیمت حامل های انرژی در صنعت سیمان 148 درصد، صنعت آلومینیوم 65 درصد، صنعت فولاد 33 درصد، صنعت نساجی 19 درصد، پتروشیمی 15 درصد، مس 15 درصد، صنایع غذایی 7 درصد، پالایشگاهی 5 درصد، لاستیک و پلاستیک 4 درصد، فلزی، فابریک و ماشین آلات و تجهیزات 2 درصد و خودروسازی و قطعه سازی یک درصد محاسبه شده است. اما چه باید کرد؟ صادقی در پاسخ به این پرسش می گوید، حدود 8 9 ماه پیش، نظرمان را به مراکز تصمیم گیر ارائه کردیم که این یارانه ها پول و سرمایه است و ثروت را باید تبدیل کرد و به تولید اختصاص داد. پیشنهاد ما این بوده که به جای این که جامعه را درگیر مسائل مالی کنیم و مردم دغدغه این را داشته باشند که چگونه این پول در اختیارشان قرار می گیرد و در آینده چه خواهد شد، جامعه را به سوی تولیدمحوری ببریم و این را به عنوان سرمایه به تقویت واحدهای تولیدی و به روزرسانی واحدها اختصاص دهیم و بخشی را نیز برای خدمات اجتماعی هزینه کنیم که این اقدامات باعث خواهد شد مردم به تولید درآمد بیشتر با افزایش تولید ناخالص ملی دست پیدا کنند و در کنار آن خدمات اجتماعی را ارزان قیمت و متنوع کنیم.
بروکراسی را کم کنیم رئیس کمیسیون صنایع اتاق بازرگانی درخصوص 30 درصد از درآمد حاصل از حذف یارانه ها به بخش های تولیدی می گوید: مهم این است که پرداخت این 30 درصد در بروکراسی های اداری نیفتد و نیز این که 30 درصد چگونه در اختیار بخش صنعت قرار می گیرد، مهم است. اگر قرار باشد، مانند بحث جوایز صادراتی و سایر موارد، دچار پیچ و خم اداری شود یا رانت ایجاد کند، جای بحث و حدیث است. صادقی می گوید: مدیریتی که در بازپرداخت این 30 درصد اتخاذ خواهد شد و این که همه بخش های تولید منتفع شود، در این بحث مهم است.
شرایط اقتصادی در به روزرسانی وی در پاسخ به این سوال که نوسازی صنایع با تکنولوژی نو چقدر در این فرآیند زمان خواهد برد، می گوید: در شرایط نیاز، واحدهای صنعتی ما نشان دادند که می توانند سریع به روزرسانی کنند و اگر این نیاز احساس شود مدیر واحد صنعتی سریعا برای تغییر دست به کار خواهد شد، اما شرایط اقتصادی و سیاسی حاکم بر کشور هم مهم است. به هر حال نبود نقدینگی و وجود تحریم و محدودیت برای ورود برخی ماشین آلات و فضای حاکم بر تولید کشور در این فرآیند مهم است. اما من براین باورم که باید امیدوار باشیم تا مشکل حل شود. در شرایط فعلی واحدهای تولیدی ما بیش از هر زمان دیگری نیاز به حمایت دارند و این بخش باید حمایت شود.
کاهش قدرت رقابت یونس ژائله، عضو کمیسیون صنایع تبدیلی و کشاورزی اتاق بازرگانی ایران که در صنعت شیرینی و شکلات نیز فعال است معتقد است افزایش نرخ انرژی در کشور قیمت تمام شده محصول را بالا می برد و برای جلوگیری از تبعات منفی آن باید زیر ساخت های لازم ایجاد شود. این فعال صنعتی براین باور است که برای اجرای این طرح هنوز زیرساخت های لازم فراهم نشده و باید از چند سال گذشته آمادگی لازم ایجاد می شد. وی در ادامه می گوید: باید از چند سال پیش با کمک دولت و بخش خصوصی ماشین های مدرن تری وارد چرخه می شد تا با مصرف انرژی کمتر و اتوماسیون بیشتر، قیمت تمام شده محصول را کنترل کنیم. ژائله می گوید: حذف یارانه انرژی در بسیاری از بخش های تولیدی قدرت رقابت را از محصولات صادراتی ما می گیرد و طبیعتا قیمت تمام شده افزایش می یابد و این باعث خواهد شد تا در بازارهایی که در چند سال گذشته به سختی به دست آورده ایم نتوانیم ادامه حیات بدهیم و جای نگرانی هست. عضو کمیسیون صنایع تبدیلی و کشاورزی اتاق بازرگانی ایران، طرح هدفمند کردن یارانه ها را راهی برای بهینه سازی مصرف انرژی می داند ولی بر این باور است که به واحدهای تولیدی فرصتی برای بازسازی باید قائل شوند تا با استفاده از فناوری های جدید هزینه های انرژی را تعدیل کنند و این اقدام باید بسرعت انجام شود؛ زیرا زمانی نمانده است. وی معتقد است در هر صنعت باید با توافق و برنامه ریزی کار را پیش برد ولی اگر بخواهد اجبار باشد، کار پیش نمی رود. درواقع مشکلات هر صنعت باید پرسیده شود و در یک جدول زمان بندی و دادن یک سری کمک ها، سرمایه گذاری برای نوسازی صورت گیرد.
اجرا مهم است علی نقیب، رئیس انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی می گوید: صنایع شوینده مانند صنایعی همچون سیمان و پتروشیمی و فولاد نیست که از یارانه برخوردار باشد، هر چند با افزایش قیمت انرژی، هزینه تمام شده محصولات افزایش خواهد یافت، اما با توجه به اجرای طرح هدفمندسازی که باعث می شود مصرف انرژی به سمت بهینه سازی و صرفه جویی برود و شرکت ها انرژی را به عنوان یک هزینه اصلی قلمداد کنند، این طرح باعث بهینه سازی انرژی در شرکت ها می شود و این مثبت خواهد بود. وی می افزاید: حذف یارانه ها موجب می شود که واحدهای تولیدی به سمت استفاده از فناوری هایی بروند که انرژی کمتری مصرف کنند، اتفاقی که در حال رخ دادن است، اتفاق خوبی است و اگر طرح هدفمند کردن یارانه ها خوب اجرا شود، می توان به اهداف مورد نظر رسید. وی معتقد است که در این راه باید به کارخانه های تولیدی کمک شود تا بتوانند از فناوری های نو با مصرف کم انرژی استفاده کنند. وی درخصوص اختصاص 30 درصد از درآمد حاصل از حذف یارانه ها برای کمک به واحدهای تولیدی می گوید: اگر این رقم بدون بروکراسی های اداری به واحدهای تولیدی اختصاص پیدا کند و در کنار آن کمک های فناوری برای بهینه سازی سوخت و انرژی از سوی دولت صورت بگیرد یا حداقل با ارائه تسهیلات به صنایع آنها را برای سرمایه گذاری در این زمینه یاری کنند، می تواند هزینه ناشی از اجرای طرح را خنثی کند. شواهد و قرائن حکایت از آن دارد که هدفمند کردن یارانه ها قرار است از ابتدای برنامه پنجم (ابتدای سال 89) به اجرا درآید و به نظر می رسد با توجه به زمانبر بودن نوسازی صنایع و تخصیص اعتبارات برای کمک به واحدهای تولیدی و باقی نماندن بیش از چند ماه به پایان سال، باید دولت هرچه سریع تر برنامه های عملی خود را در رابطه با شناسایی واحدهای تولیدی، چگونگی تخصیص یارانه ها و نحوه انتخاب صنایعی که مشمول دریافت یارانه می شوند، تنظیم و آماده اجرا کند.
سیما رادمنش
منبع :جام جم آنلاین تاریخ : 12 آبان 1388 شاخه : صنایع و معادن
