در زمان حاضر ظرفیت اسمی صنایع پتروشیمی به 47 میلیون و 87 هزار تن رسیده که پیش بینی می شود با اجرا و ساخت افزون بر 40 طرح توسعه صنعت پتروشیمی در برنامه پنجم توسعه با سرمایه ای بالغ بر 25 میلیارد دلار، میزان تولیدات پتروشیمی به 100 میلیون تن
طی پنج سال به ارزش 20 میلیارد دلار افزایش یابد.
تولید محصولات پتروشیمی در طول سال های 87 - 84 با رشد 90 درصدی همراه بوده و از 15میلیون و 800 هزار تن در سال 84 به 30 میلیون تن در سال 87 رسید.
شرکت ملی صنایع پتروشیمی یکی از شرکت های مهم پتروشیمی در جهان است که توانسته در سال های اخیر با ساخت مجتمع های منحصر به فرد با ظرفیت های بالای یک میلیون تن، جایگاه خود را در میان صاحبان این صنعت بیش از گذشته ارتقا دهد.
در بهمن ماه سال گذشته و همزمان با دهه فجر، شش طرح بزرگ این صنعت در عسلویه، که به پایتخت انرژی ایران شهرت یافته به بهره برداری رسمی رسید که با بهره برداری از این طرح ها 20 هزار میلیارد ریال سرمایه گذاری در مدار تولید قرار گرفت و بیش از سه میلیون تن به ظرفیت تولید محصولات پتروشیمی کشور افزوده شد.
** تولیدات پتروشیمی ها:
براساس آمارهای اعلام شده در اواخر سال گذشته، مجتمع پتروشیمی بندر امام (شرکت های کیمیا، فرآورش و بسپاران) از ابتدای سال 1388 تا 26 دی ماه همان سال با تولید بیش از چهار میلیون و 467 هزار تن انواع محصولات پتروشیمی بالاترین عملکرد را در میان دیگر مجتمع های پتروشیمی به خود اختصاص داد.
پس از این مجتمع، پتروشیمی های نوری (برزویه) و مارون بترتیب با تولید دو میلیون و 575 هزار و 504 تن و دو میلیون و 500 هزار و 687 تن محصولات آروماتیکی و پلیمری در جایگاه های دوم و سوم قرار گرفتند.
همچنین دو مجتمع پتروشیمی جم با تولید یک میلیون و 662 هزار و 57 تن و زاگرس با تولید یک میلیون و 540 هزار و 510 تن در رتبه های بعدی قرار گرفتند.
بزرگ ترین واحد بوتادین خاورمیانه در فاز دوم مجتمع پتروشیمی جم نیز از جمله 6 طرح افتتاح شده در دهه فجر بود که با راه اندازی آن نیاز داخلی صنایع لاستیک سازی به این ماده برطرف شد که مازاد تولیدات آن نیز به کشورهای دیگر صادر می شود.
این واحد در نخستین روز از دهه فجر محموله سه هزار و 850 تنی خود را از طریق بندر پتروشیمی پارس بارگیری و صادر کرد تا سرمایه گذاری 148 میلیون دلاری آن، در مدت کوتاهی بازگردد.
از بوتادین تولیدی این مجتمع در تولید لاستیک پلی بوتادین(rbr)، لاستیک استارین بوتادین
(sbr) و اکریلونیتریل بوتادین استایرن (abs) استفاده خواهد شد.
جایگاه ششم این فهرست به پتروشیمی شیراز با تولید یک میلیون و 520 هزار و 273 تن، جایگاه هفتم به پتروشیمی پارس با تولید یک میلیون و 448 هزار و 192 تن و جایگاه هشتم به پتروشیمی بوعلی سینا برای تولید یک میلیون و 263 هزار و 51 تن اختصاص یافت.
مجتمع رازی نیز در این مدت یک میلیون و 211 هزار و 83 تن محصول تولید و جایگاه نهم را از آن خود کرد و در نهایت جایگاه دهم به پتروشیمی پردیس با تولید 978 هزار و 630 تن رسید.
طرح های اتیل بنزن و استایرن منومر پتروشیمی پارس نیز دو طرح سودآور پتروشیمی هستند.
عملیات اجرایی این طرح ها از سال 1380 آغاز شد که با راه اندازی آن ها برای 200 نفر بطور
مستقیم و برای دو تا سه هزار نفر هم بطور غیرمستقیم شغل ایجاد می شود.
مجموع سرمایه گذاری این دو طرح نیز 350 میلیون دلار و مجموع ارزش تولید سالانه آن ها 760 میلیون دلار برآورد شده است.
تا پیش از راه اندازی دو واحد مذکور کشور واردکننده این محصولات بود و امروز نه تنها از واردات بی نیاز شده بلکه 80 درصد تولیدات خود را نیز روانه بازارهای خارجی می کند.
** زاگرس و ارزآوری سالانه 410 میلیون دلار
پتروشیمی زاگرس یکی از طرح های مهم شرکت ملی صنایع پتروشیمی است که با تلاش متخصصان داخلی به سرانجام رسیده است.
هر یک از واحدهای این مجتمع، توان تولید سالانه یک میلیون و 650 هزار تن (در مجموع به ظرفیت سه میلیون و 300 هزار تن) متانول را دارند.
پیش از ساخت این مجتمع و تنها با اجرای پروژه های متانول سوم و چهارم، سهم ایران در تولید متانول جهان از 49/1 به 15/9 درصد رسید که با راه اندازی این واحد، سهم کشورمان از کل متانول تولیدی جهان به حدود 12 درصد افزایش یافته است به عبارت دیگر زاگرس به تنهایی
توان تامین 5/3 درصد از کل متانول مورد نیاز جهان را دارد.
عملیات اجرایی واحد دوم این مجتمع با سرمایه گذاری 440 میلیون دلاری از سال 83 آغاز شده است که با قیمت های موجود در بازار جهانی، این مجتمع سالانه 410 میلیون دلار برای کشور ارزآوری خواهد داشت.
مجتمع های بزرگ پتروشیمی که در عسلویه ساخته شده اند برای صادرات محصولات خود به بندری بزرگ هم نیاز دارند. از این رو شرکت پایانه ها و مخازن پتروشیمی، عملیات اجرایی بندر پتروشیمی پارس را با سرمایه گذاری 864 میلیون دلار از سال 1381 آغاز کرد.
این بندر که جزو سه بندر بزرگ صادراتی محصولات پتروشیمی خاورمیانه است ظرفیت بارگیری 35 میلیون تن از محصولات مایع و جامد را دارد. علاوه بر این، بزرگ ترین بندر تخصصی کشور با 15 اسکله است که امکان پهلوگیری همزمان را برای 15 فروند کشتی با ظرفیت های 4 تا 100 هزار تن فراهم می کند.
برنامه شرکت ملی صنایع پتروشیمی تا پایان سال گذشته رسیدن به تولید 38 میلیون و 900هزار تن و فروش 28 میلیون تن از مجموع کل تولیدات آن در بازارهای داخلی و خارجی بود که از مجموع این رقم، 12 میلیون و 500 هزار تن به فروش داخل و 15 میلیون و 500 هزار تن به صادرات اختصاص داده شد بود.
** چشم انداز 20 ساله:
شرکت ملی صنایع پتروشیمی با اجرای طرح های نوین پتروشیمی قصد دارد تا پایان چشم انداز 20 ساله (سال 1404) ظرفیت تولید محصولات را به 126 میلیون تن در سال برساند که در آن صورت سهم ایران از ارزش محصولات تولیدی پتروشیمی خاورمیانه و جهان بترتیب به 34 و
6/3 درصد می رسد.
تنوع فرآورده های تولید شده نیز یکی دیگر از ویژگی های مجتمع های پتروشیمی در ایران است، در میان این مجتمع ها از انواع پلمیرها گرفته تا محصولاتی مانند آروماتیک ها، ایزوسیانات ها، متانول، اوره، آمونیاک و مواد اولیه صنایع نساجی مطابق با استانداردهای بین المللی تولید می شود.
هرچند سهم ایران از تولیدات 570 میلیارد دلاری پتروشیمی در سطح جهان در شرایط کنونی
کمتر از یک درصد است اما با توجه به اینکه ایران دومین تولیدکننده بزرگ اوپک بوده و بیش از 10 درصد ذخایر قطعی نفت جهان را در اختیار دارد، امکان دسترسی به منابع تولید محصولات پتروشیمی و توسعه آنها در کشور ما کار دشواری نخواهد بود.
در همین زمینه قرار است با ساخت بندرگاه صادراتی در منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی ماهشهر سه میلیون تن به ظرفیت صادراتی محصولات مایع پتروشیمی کشور افزوده شود.
اسکله های این بندر برای پهلوگیری کشتی هایی با ظرفیت 45 هزار تن طراحی شده است.
هم اکنون 12 طرح در منطقه ویژه اقتصادی پتروشیمی ماهشهر در حال فعالیت هستند که تعدادی از آنها با هدف جذب مشارکت های خصوصی و با تلاش بخش غیردولتی ساخته و راه اندازی شده اند.
منبع :اکو نیوز تاریخ : 10 فروردین 1389 شاخه : نیرو و انرژی
