ساخت جایگاه سی. ان. جی کوچک ضوابط و دستورهای ویژه ای دارد که با هماهنگی و حمایت شرکت گازخودرو و شرکت ملی گاز ایران در واحدهای دولتی و صنعتی تاکنون میسر و محقق شده است، اما قرار است این طرح در مجتمع های خانگی که 1500 خانوار در آن ساکن باشند نیز اجرا شود. براساس برآوردهای اولیه، ساخت این جایگاه ها در مجتمع ها بین 20 تا 100 میلیون تومان هزینه دارد و البته این رقم با توجه به میزان سوختگیری هر جایگاه در ساعت و مدت شبانه روز و تعداد خودروها متفاوت است. سیدمصطفی علوی، مدیرعامل شرکت گازخودرو که قرار است شرکت تحت مدیریت وی طبق بخشنامه وزیر نفت به شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی ملحق شده و امورات آن در این شرکت رسیدگی شود در گفتگو با خبرنگار «جام جم» درباره چگونگی احداث این مجتمع ها می گوید: استفاده از جایگاه های متوسط بنا به دلایل زیادی مورد تاکید است. یکی از دلایل عمده این است که کسانی که امروزه می خواهند از چنین سوختی استفاده کنند به طی مسافت طولانی نیاز نخواهند داشت و این موجب می شود افراد در ترافیک نمانند، بخشی از سوخت هدر نرود و آلودگی هوا نیز کمتر شود. جلوگیری از اتلاف وقت هم می تواند یکی از مهم ترین نتایج مثبت آن باشد. علوی تصریح می کند: همچنین قیمت یک مترمکعب گازی که در جایگاه های کوچک عرضه می شود 8 تومان است، در حالی که در جایگاه های عمومی هم اکنون 40 تومان عرضه می شود، بنابراین استفاده از جایگاه های کوچک در واحدهای مسکونی بالای 1500 خانوار و دولتی با پرداخت هزینه از سوی متقاضیان امکان پذیر است. وی افزود: هم اکنون تعدادی از این جایگاه ها نصب شده است و چنانچه کسی بخواهد از این نوع جایگاه ها استفاده کند می تواند تقاضا دهد. به گفته وی در برخی شهرهای کشور نیز این جایگاه ها نصب شده و خوشبختانه، هم تجهیزات آن در داخل تولید می شود و هم امکان تهیه آنها از خارج است، البته تولیدات داخل نیز استاندارد هستند و قابلیت نصب دارند. علوی با اشاره به نکاتی درباره نصب این تجهیزات می گوید: کسانی که متقاضی هستند ابتدا باید به یک تولیدکننده مراجعه و تعداد خودروهای خود را اعلام کنند. معمولا این نوع تجهیزات برای سوختگیری از 10 تا 400 خودرو در شبانه روز امکان پذیر خواهد بود و ظرفیت آنها متفاوت است. مدیرعامل شرکت گاز خودرو در ادامه می گوید: مهم آن است که از تجهیزات تولیدکنندگانی استفاه شود که دارای استاندارد ملی کشور یا استانداردهای اروپا باشند، خدمات پس از فروش آنها حتما باید تضمین شود و به کارت سوختگیری مجهز باشند تا هر کسی که وارد این گونه مجتمع ها می شود، امکان سوختگیری نداشته باشد و فقط برای کسانی که کارت دارند، امکانش فراهم باشد. به گفته وی، سیستم این نوع جایگاه ها باید بدقت مورد بازدیدهای ادواری قرار گیرند تا مشکلات آنها بر طرف شود. برای این نوع جایگاه ها باید انشعاب گاز مجزا درخواست و تعبیه شود، زیرا قیمت گاز آن متفاوت از دیگر نقاط است که پس از دریافت مشخصات فنی سیستم و ارائه تعداد خودروهای هر مجتمع باید با مراجعه به اداره گاز مربوط، تقاضای انشعاب گاز داده شود. علوی اضافه می کند برای نصب تجهیزات جایگاهی باید محیط باز باشد، سقف آن پوشیده نباشد و نقطه ای درنظر گرفته شود که تردد خودروها مشکل ایجاد نکند. این انشعاب برمبنای کاتالوگ و سیستمی که ارائه شده، نصب می شود و بعد زیر نظام مهندسی، لوله کشی آن انجام و تجهیزات به وسیله تامین کننده آن نصب می شود که حتما باید دارای ضمانت و خدمات پس از فروش نیز باشد. فردی که عهده دار مسائل فنی و مدیریت این گونه مجتمع هاست باید مسوولیت جایگاه ها را نیز داشته باشد و تحت کنترل و نظارت های دائمی قرار دهد که در این زمینه آموزش لازم باید از سوی شرکت نصب کننده ارائه شود.
چگونگی محاسبه هزینه علوی می گوید: کنتوری در این نوع جایگاه ها نصب می شود، یک نفر مسوولیت اشتراک شرکت ملی گاز ایران را می پذیرد و نماینده مذکور ماهانه هزینه گاز سوختگیری شده را می پردازد. در کارت های سوخت گاز، میزان دریافت گاز هرخودرو مشخص است و محاسبات دیگر به عهده مسوول آن مجتمع با مشترکان خود خواهد بود. ستاد مدیریت حمل و نقل و سوخت مصوبه ای داده است مبنی بر الزام نصب جایگاه در مجتمع های مسکونی بیش از 1500 خانوارکه هنوز اجرایی نشده است وی درباره الزام احداث این جایگاه ها هنگام احداث ساختمان می گوید: از نظر ما الزامی نیست. فعلا اختیاری است و هرکس علاقه داشته باشد می تواند باتوجه به مزایای زیادی که دارد از این امکانات استفاده کند. ستاد مدیریت حمل و نقل و سوخت مصوبه ای داده است مبنی بر الزام نصب در مجتمع های مسکونی بیش از 1500 خانوار که هنوز اجرایی نشده است و تا این لحظه موضوع الزام مطرح نیست و اختیاری است. به گفته علوی، بستگی به نیاز مجتمع ها و تعداد خودروها تلمبه نصب می شود، ولی معمولا یک نازل پاسخگوی 250 خودرو خواهد بود و حداکثر 2 تلمبه در مراکز دولتی که بیش از 150 خودرو داشته باشند، اجازه نصب می گیرند. مدیرعامل شرکت گاز خودرو درباره نصب این جایگاه ها در شهرک های جدید در حال سوخت از سوی وزارت مسکن می گوید: ما به هزینه شرکت این کار را انجام نمی دهیم، بلکه در صورتی که سازندگان این شهرک ها متقاضی باشند، راهنمایی های لازم را انجام می دهیم.
جایگاه های کند و سریع به گفته علوی، جایگاه های کوچک 2 نوع هستند؛ نوع سوختگیری کند یا تند که معمولا در مجتمع های خانگی از نوع کند نصب می شود و زمان سوختگیری در آن بین 10 تا 20 دقیقه است. کارشناسان معتقدند کاهش زمان سوختگیری رابطه مستقیمی با خروجی گاز از این دستگاه دارد که بین 100 متر مکعب تا 1000 متر مکعب در ساعت متغیر است.
دستگاه فشارساز سی.ان.جی خانگی از آنجا که گاز طبیعی به عنوان یک سوخت پاک در صنعت حمل ونقل به کار گرفته می شود و ایران نیز 16 درصد ذخایر گازی دنیا را در اختیار دارد، یکی از کشورهایی است که در استفاده از این سوخت مناسب شرایط نسبی خوبی دارد و این سوخت ارزان و پاک هم اکنون از طریق شبکه سراسری در اختیار همه هست و زمینه سوختگیری خودروها نیز با احداث جایگاه های، سی.ان.جی برای خودروها فراهم شده است؛ ولی از سویی الزام خودروها به دوگانه سوز کردن به منظور کاهش مصرف بنزین، مردم را به استفاده از این نوع سوخت تشویق و ترغیب کرده است. کمبود جایگاه ها و ازدحام جمعیت متقاضی در این جایگاه ها از سویی دیگر، مسوولان را برآن داشته تا درباره احداث جایگاه در شهرک ها و مجتمع های مسکونی نیز چاره اندیشی کنند. از این رو به منظور کاهش مصرف سوخت و جلوگیری از هدر روی انرژی، نیاز جایگاه های خانگی بیشتر احساس شده است، تا جایی که پژوهشگران ایرانی دست به ساخت نوعی فناوری برای ایجاد فشار گاز خانگی به منظور افزایش توان سوختگیری نموده اند. محققان پژوهشکده شهید رضایی دانشگاه صنعتی شریف، دستگاه فشارساز خانگی را برای بهره گیری از گازخانگی در مجتمع های مسکونی طراحی کرده و ساخته اند که نوع خارجی آن به دلیل گران قیمت بودن استفاده از آن را مقرون به صرفه نمی ساخت. دستگاه ایرانی مزبور از برق 220 ولت شهری استفاده می کند و به گونه ای طراحی شده که می تواند در مدت 8 ساعت، مخزن یک خودروی گازسوز را به فشار 200 اتمسفر برساند و قابلیت پرکردن مخزن خودرو در زمان کوتاه تر را نیز دارد و مجهز به حسگرهای تشخیص نشتی، زلزله و بالا رفتن فشارگاز نیز هست. این دستگاه فعلا جزو اختراعات جدید به ثبت رسیده و به تولید نرسیده است. به هر حال به نظر می رسد با توسعه شهرنشینی و افزایش مصرف انرژی باید به راه های صرفه جویی در وقت و جلوگیری از اتلاف انرژی دست یافت که توسعه جایگاه های کوچک سی.ان.جی و حتی تلمبه های تک نازله بنزین در خیابان ها که پیش از این مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی از آن سخن گفته بود، می تواند به عنوان یکی از راه حل های دست یافتن به مدیریت مصرف بهینه باشد که لازم است در ماه های پایانی سال اصلاح الگوی مصرف، به طور جدی تر به آن پرداخته شود، همان طور که ابتدای سال برخی طرح ها در این باره مطرح و حتی کلید خورد، اما در پایان سال فقط با انبوهی وعده مواجه شدیم که در مجال دیگر باید به آن پرداخت.
زیبا اسماعیلی
منبع :جام جم آنلاین تاریخ : 12 دی 1388 شاخه : حمل و نقل
