وابستگی شدید بودجه ایران به نفت باعث شده است که تلاش های جدی در جهت اعتلای نقش درآمدهای مالیاتی و سایر درآمدهای غیر نفتی در تامین بودجه کشور به منصه ظهور نرسد و این مهمترین چالش بودجه کشور طی چندین دهه اخیر بوده است. تامین بخش عمده ای از هزینه های روزانه کشور از محل دلارهای نفتی، مشکلات متعدد و ساختاری (از جمله مشکل نقدینگی و تبع آن تورم،بزرگ شدن دولت ....) را بر اقتصاد کشور تحمیل کرده است. به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، براساس نظام بودجه ای موجود، در سال 1387 میزان وصول درآمدهای مالیاتی (با احتساب مالیات بر عملکرد نفت و معوقه آن) با رشد 25 درصدی نسبت به سال 1386 مواجه بوده، اما سهم آن از کل منابع نسبت به سال قبل کاهشی بوده است.سهم استفاده مستقیم از نفت در بودجه 26.5 درصد بوده که نسبت به سال قبل 1.1 درصد کاهش داشته است، در حالی که میزان عملکرد آن نسبت به عملکرد سال 1386، معادل 24.3 درصد بالاتر بوده است. در مقابل کاهش سهم درآمدهای مالیاتی و سهم مستقیم نفت در بودجه، سهم سایر منابع نسبت به سال 1386 معادل 2.1 درصد افزایش نشان می دهد.سایر منابع مورد استفاده در بودجه سال 1387 شامل درآمدهای غیر مالیاتی دولت (با احتساب سود دولت از نفت خام تولیدی و معوقه آن) سایر واگذاری دارایی های سرمایه ای و بالاخره واگذاری دارایی های مالی (با احتساب برداشت از حساب ارزی) است که نسبت به سال قبل 35.8 درصد افزایش داشته است.از نکات حائز اهمیت در ساختار بودجه های سنواتی گسترش یافت از سال 1381 تا پایان برنامه سوم توسعه بخشی از منابع نفتی باعنوان برداشت از حساب ذخیره ارزی در بودجه ها معنکس شد. با شروع برنامه چهارم توسعه در سال 1384، علاوه بر برداشت از حساب ذخیره ارزی مالیات بر عملکرد نفت و سود دولت از نفت خام تولیدی و معوقه های مربوط به آن ها نیز در بودجه های سنواتی لحاظ شد. عملکرد اعتباری موارد مربوط به استفاده غیر مستقیم از نفت در بودجه سال 1387 معادل 39.4 درصد از کل منابع است. بدین ترتیب می توان گفت سهم استفاده مستقیم و غیر مستقیم از نفت نسبت به کل منابع بودجه د ر سال 1387 معادل 65.9 درصد است که نسبت به بودجه سال 1386 این سهم با رشد شش درصدی رو به رو بوده است. در مقابل سهم درآمدهای مالیاتی (با عدم لحاظ مالیالت بر عملکرد نفت) به 22.2 درصد و سایر درآمدها (با عدم لحاظ سود دولت از نفت خام تولیدی و برداشت از حساب ارزی) به 11.9 درصد از کل منابع رسید.*عملکرد بخش منابع بودجه 1387 و بررسی برخی شاخص ها*عملکرد منابع بودجه سال 1387 با لحاظ ارقام متمم بودجه 89.6 درصد از رقم مصوب را تشکیل می دهد و در مقایسه با هدف برنامه 61.4 درصد بیشتر است. با عدم لحاظ اعتبار مربوط به متمم، وصول منابع بودجه سال 1387 معادل 91.4 درصد است، در حالی که عملکرد وصول منابع مربوط به متمم با وجود برداشت از حساب ذخیره ارزی تنها 55.6 درصد بوده است، به عبارتی دیگر تنها 25000 میلیارد ریال از 45000 میلیارد ریال مصوب مربوط به متمم از حساب ذخیره ارزی برداشت شده است.در طبقه بندی انجام شده در بخش درآمدها سعی شده است تا اجزای مهم و تاثیرگذار به نوع نمایش داده شود عملکرد درآمدها در حالت کلی (با لحاظ موارد مرتبط با نفت) بیانگر موفقیت در وصول است به طوری که نسبت به هدف برنامه 39.7 درصد افزایش و نسبت به رقم مصوب 11.9 درصد افزایش در وصولی را نشان می دهد، اما با کسر موارد مرتبط با نفت(یعنی مالیات عمکلرد نفت و سود دولت از نفت) عملکرد درآمدها از هدف برنامه 11 درصد و از رقم مصوب سال 1387 معادل 29 درصد کمتر است.در بخش درآمدهای مالیاتی، نه تنها تحقق درصد مالیات عملکرد نفت افتاده، بلکه معوقه مالیات بر عملکرد نفت سال 1386 نیز در سال 1387 وصول شده است.درآمدهای مالیاتی بدون نفت تحقق کامل نسبت به رقم مصوب را داشته، اما نسبت به هدف برنامه پایین تر بوده است. اما اگر درآمدهای مالیاتی را تفکیک نکرده و مالیات بر عملکرد نفت را هم به عنوان یک درآمد مالیاتی محسوب کنیم، آنگاه با عملکردی که نسبت به هدف برنامه 9.7 درصد و نسبت به رقم مصوب سال 1387 معادل 32.9 درصد بهبود دارد مواجه می شویم.*عملکرد بخش مصارف بودجه 1387 و بررسی برخی شاخص ها*در بررسی عملکرد مصارف بودجه سال 1387، باید به تغییرات به عمل آمده بابت بودجه متمم 45 هزار میلیارد ریالی و اصلاحیه بودجه 59570 میلیارد ریالی اشاره کرد. حتی با کسر عملکرد یارانه حامل های انرژی عملکرد مصارف بودجه سال 1387 مشاهده می شود که عملکرد یاد شده نسبت به هدف برنامه 43.8 درصد افزایش داشته است.اعتبارات هزینه ای اولیه مصوب سال 1387 بیانگر افزایش به میزان 15 درصد است. اما عملکرد این اعتبار نسبت به هدف برنامه 90.8 درصد و نسبت به عملکرد سال 1386 معادل 33.9 درصد افزایش را نشان می دهد. با کسر یارانه شفاف سازی حامل های انرژی از عملکرد اعتبارات هزینه ای مشاهده می شود که عملکرد یاد شده در سال 1387 نسبت به هدف برنامه معادل 77.7 درصد بیشتر است.مصوب اعتبارات تملک دارایی های سرمایه ای حاکی از کاهش 12.5 درصدی رقم مصوب اولیه است، اما عملکرد آن می دهد 96.5 درصد از اعتبارات تملک دارایی ها مالی ماهیت هزینه ای دارد و تنها 3.5 درصد از آن را می توان به اعتبارات عمرانی نسبت داد.*تراز بودجه و کسری (مازاد ) بودجه* برای بررسی تراز بودجه بایستی به شاخص هایی چون تراز عملیاتی هزینه اشاره کرد. تراز عملیاتی هزینه که مابه التفاوت درآمد و هزینه به شمار می رود 1.7 برابر بیش از هدف برنامه است، این در حالی است که درآمدهای غیر مستقیم نفت( یعنی مالیات بر عملکرد نفت و سود دولت از نفت خام) در آمدهای دولت دیده شده است.عملکرد تراز بودجه در سال 1387 نسبت به عملکرد سال قبل دارای افزایش بوده و به بیش از 50 درصد آن رسیده است تراز منفی هزینه با تراز مثبت دارایی های سرمایه ای و مالی خنثی شده است، به عبارتی دیگر بخش عمده ای از دارایی های مالی به فروش رفته در این سال صرف جبران اعتبارات هزینه ای سال 1387 شده است، به طوری که تراز دارایی های مالی 1387 بیش از هفت برابر تراز دارایی های مالی در برنامه است.اما نکته مهم و قابل توجه چند سال اخیر تنظیم بودجه بدون کسری با مازاد است، اما در عمل مشاهده می شود که بخشی از منابع وصول شده در سال های اخیر به رغم نیاز دستگاه های اجرایی تخصیص داده نمی شود و در انتهای سال به عنوان موجودی حساب درآمد گزارش می شود. این موضوع از آن جهت قابل تامل است که اعتبارات عمرانی در اصلاحیه های بودجه کاهش می یابند اما منابع به میزان 14413.9 میلیارد ریال وصول ومحسوب می شود. منابعی که می توانست صرف طرح های مهم اقتصادی-زیربنایی-تولیدی کشور از جمله طرح های تولید برق، حمل ونقل ریلی و جاده ای و...شود.از مهمترین نسبت ها پوشش اعتبارات هزینه ای از طریق درآمدهای غیر نفتی یعنی درآمدهای مالیاتی و سایر درآمدهای غیر نفتی است. بند «الف» ماده دو قانون برنامه چهارم توسعه به این موضوع اشاره دارد با لحاظ موارد مرتبط با نفت در بخش درآمدها (یعنی مالیات بر عملکرد نفت و سود دولت از نفت خام ) میزان پوشش اعتبارات هزینه ای در سال 1387 معادل 67.2 درصد است که نسبت به هدف برنامه 24.6 درصد و نسبت به عملکرد سال قبل 3.6 درصد کمتر است، اما اگر درآمدهای غیر مستقیم مربوط به نفت( یعنی مالیات بر عملکرد نفت و سود دولت از نفت خام ) درآمدها کسر شود آنگاه میزان پوشش اعتبارات هزینه ای از محل درآمدهای غیر نفتی در سال 1387 به 43 درصد خواهد رسید. *ارزیابی نتایج عملکرد و تبیین علل مغایرت با برنامه* در ارزیابی نتایج عملکرد می توان به موارد مهم زیراشاره داشت: بودجه عمومی دولت در مقایسه با اهداف برنامه حجیم تر شده است. برخی از صاحب نظران مهمترین عامل حجیم شدن بودجه دولت را عدم اصلاح جدول های برنامه چهارم توسعه می دانند که باید متناسب با تغییر احکام برنامه در مجلس اصلاح می شود. گرچه این مسئله در حجیم شدن بودجه نقش داشته، اما باید به تمایل دولت به استفاده از درآمدهای بالای نفتی اشاره کرد که در این مساله دخیل بوده است.تصویب متمم های متعدد در طی چهار سال اول برنامه و استفاده از حساب ذخیره ارزی حکایت از این میل شدید دارد. همچنین کاهش نیافتن حجم تصدی های دولت،شروع طرح و پروژه های عمرانی جدید در مقیاس بالا و عدم اتمام به موقع طرح و پروژه های قبلی از مهمترین علل بزرگ شدن بودجه دولت نسبت به هدف برنامه تلقی می شود.انضباط مالی و بودجه ای یعنی پوشش اعتبارات هزینه ای از محل درآمدهای غیر نفتی، تحقق نیافته است. علل این عدم موفقیت را می توان به مواردی نظیر عدم تامین درآمد لازم با توجه به ظرفیت اقتصادی جامعه، افزایش بیش از اندازه هزینه های جاری دولت و تخصیص منابع مالی بدون توجه به الزام های بهره وری مرتبط دانست. عدم تامین درآمدهای غیر نفتی را می توان به چند مورد مهم زیر نسبت داد: عدم تصویب و اجرای قانون مالیات بر ارزش افزوده از اول سال دوم برنامه جهارم توسعه مطبق با اسناد پشتیبان برنامه، عدم گسترش کوشش مالیاتی به دلیل نبود سیستم اطلاعاتی مناسب از فعالیت های اقتصادی جامعه و بالاخره تمایل دستگاه های اجرایی ارائه دهنده خدمت به کسب درآمد عمومی وتمایل به کسب درآمد اختصاصی. با این وجود در این مدت درآمدهای حاصل از مالیات و سود بر عملکرد نفت، بخش عمده ای از این کاستی ها را پوشش داد.به گزارش ایسنا و به نقل از هفته نامه برنامه، از عمده ترین علل عدم کاهش هزینه های جاری دولت می توان به موارد زیر اشاره کرد: چسبندگی اعتبارات هزینه ای دولت و عدم رشد آن متناسب با کارآیی دستگاه های اجرایی نبود اطلاعات لازم در خصوص قیمت تمام شده فعالیت ها و خدمات دولتی ارائه شده در دستگاه های اجرایی و در نهایت عدم وجود سیستم اطلاعاتی پرسنلی مناسب، به دلایل فوق مشاهده می شود که دولت ملزم به ارائه اصلاحیه بودجه و اواخر هر سال شده است.* ارائه پیشنهادهای لازم به منظور بهبود عملکرد برنامه*- بهبود نظام وصول درآمدهای غیر نفتی از طریق افزایش کارایی نظام مالیاتی کشور - بهبود عملکرد وصول درآمد دردستگاه های ارائه دهنده خدمات قابل فروش و ایجاد سامانه اطلاعاتی مناسب که در برگیرنده فعالیت های اقتصادی جامعه باشد.- کاهش اعتبارات هزینه ای از طریق تغییر رویکرد دولت و اجزای آن از وضعیت تصدی به امور حاکمیتی و سپردن بخشی از فعالیت ها به بخش های غیر دولتی ایجاد مکانیسم تعیین قیمت تمام شده فعالیت ها و خدمات و بالاخره تخصیص اعتبارات براساس نظام عملکرد و شاخص های بهره وری - بالا بردن بازدهی اعتبارات بخش تملک دارایی های سرمایه ای از طریق اولویت بخشی به طرح های عمرانی افزایش دهنده ظرفیت اقتصادی جامعه، عدم شروع طرح و پروژه های جدید عمرانی تا اتمام بخش عمده ای از طرح ها و پروژه های نیمه کاره و بالاخره توجه کافی به موضوع نظارت در هنگام تخصیص اعتبارات.

منبع :خبرگزاری دانشجویان ایران     تاریخ : 17  شهریور   1389

به گزارش خبرگزاری اقتصادی ایران (econews.ir)، "سید حسین عبدالخالق زاده " افزود : 10 نیروگاه از مجموع نیروگاههایی که قرار است بر اساس اصل 44 قانون اساسی واگذار شود بر اساس ماده 27 قانون الحاق موادی به قانون تنظیم مقررات مالی دولت ابتدا به "شرکت دولتی" تبدیل شده اند. وی این نیروگاهها را شامل نیروگاه بخاری سهند با ظرفیت 650 مگاوات ،نیروگاه گازی خلیج فارس با ظرفیت 990 مگاوات ،نیروگاه گازی ابادان با ظرفیت 494 مگاوات ،نیروگاه گازی سنندج با ظرفیت 640 مگاوات ،نیروگاه بخاری بیستون با ظرفیت 640 مگاوات ،نیروگاه گازی شیروان با ظرفیت 954 مگاوات ،نیروگاه سیکل ترکیبی کرمان با ظرفیت 1912 مگاوات ،نیروگاه سیکل ترکیبی دماوند با ظرفیت 2400 مگاوات ودو نیروگاه بادی منجیل به ظرفیت 100 مگاوات ونیرو گاه بینالود به ظرفیت 28و3 دهم مگاوات است. منبع : اکو نیوز    تاریخ : 16   شهریور   1389   

قیمت سبد نفتی اوپک در روز دوشنبه با افزایش 38 سنتی به 73.43 دلار در هر بشکه رسید.به گزارش گروه اقتصاد بین الملل فارس قیمت سبد نفتی اوپک در روز دوشنبه با اندکی افزایش مواجه شد و به 73.43 دلار در هر بشکه رسید.دبیرخانه اوپک اعلام کرد متوسط قیمت 12 نفت سبد نفتی این سازمان با 38 سنت افزایش نسبت به روز جمعه به 73.43 دلار در هر بشکه طی روز دوشنبه رسید. قیمت نفت اوپک در روز جمعه 73.05 دلار گزارش شده بود.12 نفت تشکیل دهنده سبد اوپک عبارتند از: صحرای الجزایر، گیراسول آنگولا، اورینت اکوادور، سنگین ایران، سبک بصره، صادراتی کویت، سیدر لیبی، بونی لایت نیجریه، مارین قطر، سبک عربستان، موریان امارات، و مری ونزوئلا. منبع : خبرگزاری فارس    تاریخ : 16   شهریور   1389   

جمهوری اسلامی ایران در پی تشدید تحریمها طرحی فوری را اجرایی کرد که به دنبال آن، در هفته جاری از واردات بنزین خودکفا شد.به گزارش خبرنگار مهر، وزیر نفت امروز سه شنبه این خبر را در جمع خبرنگاران اعلام کرد و گفت: با اجرای این طرح، تولید روزانه بنزین به 66 و نیم میلیون لیتر افزایش یافت.سید مسعود میرکاظمی با یادآوری اینکه پیش از این امکان تولید روزانه 44 میلیون لیتر بنزین در پالایشگاههای نفت داخلی فراهم شده بود، تصریح کرد: برای تامین مصارف داخلی نیاز به واردات روزانه 20 میلیون لیتر بنزین از خارج از کشور بوده است. منبع : بازیاب    تاریخ : 16   شهریور   1389   

به گزارش سرویس اقتصادی برنا و به نقل از پایگاه اطلاع رسانی دولت، محمدرضا فرزین در خصوص خبر یک خبرگزاری مبنی بر نهایی شدن سناریوهای قیمت بنزین، اظهارداشت: این خبر از اساس اشتباه بوده و اعداد و ارقام به کار رفته در این خبر کذب محض است.وی با بیان اینکه نتیجه تعیین قیمت بنزنین در کارگروه طرح تحول اقتصادی نهایی شده، تاکید کرد: هنوز جزئیاتی از این تصمیم منتشر نشده ولی اعداد و ارقام و نحوه اصلاح قیمت این خبر با چیزی که در کارگروه طرح تحول اقتصادی مصوب شده تفاوت دارد. منبع : برنا نیوز    تاریخ : 15   شهریور   1389   

گروه انرژی- با وجود اینکه بیش از 80درصد از انشعابات غیرمجاز برق از سطح کشور(به خصوص مناطق جنوبی) جمع آوری شده است، اما هنوز انشعابات غیر مجاز سهم قابل توجهی از تلفات شبکه برق کشور را به خود اختصاص داده اند. معاون وزیر نیرو با بیان اینکه بخش قابل توجهی از میزان تلفات برق شبکه کشور به انشعابات غیرمجاز برداشت برق از شبکه مربوط است، اعلام کرد: «طی دو سال گذشته، از حدود یک میلیون انشعاب غیرمجاز، بیش از 800 هزار انشعاب غیرمجاز جمع آوری شده است. منبع : روزنامه دنيای اقتصاد    تاریخ : 14   شهریور   1389   

گروه انرژی- مقامات ارشد تهران و منامه بر سر صادرات گاز به بحرین به توافق رسیدند. بعد از نهایی شدن مذاکرات کارشناسی دو کشور هم قرار است، قرارداد فروش گاز فی مابین دو طرف امضا شود. به گزارش شبکه اطلاع رسانی نفت و انرژی (شانا)، «سیدمسعود میرکاظمی» در حاشیه دیدار با «عبدالحسین بن علی میرزا» وزیر نفت و گاز بحرین که روز پنج شنبه در تهران صورت گرفت، تصریح کرد: قرار است ایران با ارسال گاز به بحرین، سوخت مورد نیاز نیروگاه های برق این کشور را تامین کند. منبع : روزنامه دنيای اقتصاد    تاریخ : 14   شهریور   1389   

صادرات گاز ایران به ترکیه از سر گرفته شد.به گزارش خبرگزاری ایلنا، در پی اعلام آمادگی شرکت بوتاش ترکیه برای تحویل گاز از ایران جریان گاز ایران به ترکیه از ساعت 40: 10 دقیقه صبح امروز برقرار شد. ترکیه پیش تر نیز به دلیل وقوع عملیات تروریستی با چنین مشکلی مواجه شد. مقرر بود صادرات گاز ایران به ترکیه از روز شنبه از سر گرفته شود اما به دیل عدم اعلام آمادگی از سوی شرکت بوتاش این امر به امروز موکول شد. منبع : خبرگزاری کار ایران    تاریخ : 14   شهریور   1389   

مدیرعامل آژانس بین المللی انرژی از افزایش وابستگی جهان به نفت اوپک خبر داد.به گزارش خبرنگار بین الملل موج به نقل از گلف تایمز، نوبو تاناکا، مدیرعامل آژانس بین المللی انرژی (iea) از افزایش وابستگی جهان به نفت خام اوپک طی 5 تا 10 سال آینده خبرداد و گفت: علت اصلی این افزایش وابستگی کاهش تولید نفت کشورهای غیرعضو اوپک است.تاناکا گفت: ما شاهد افزایش عرضه های (نفت) غیر اوپک بوده ایم، ولی در میان مدت، تولید (کشورهای) غیرعضو اوپک کاهش خواهد یافت. منبع : خبر گزاري موج    تاریخ : 13   شهریور   1389   

حجم نفت کوره ذخیره شده در نفتکش های ایران افزایش یافت. به گزارش خبرنگار موج به نقل از رویترز، کاهش تقاضا برای نفت کوره ایران از سوی پالایشگاه های جنوب چین باعث ذخیره سازی مقادیر زیادی از این محصول توسط ایران شده است؛ به طوریکه حداقل دو نفتکش به ظرفیت مجموع 550 تا 600 هزار تن، نفت کوره ایران را ذخیره کرده اند و اخیرا دو محموله نیز فروخته و به سمت سنگاپور اعزام شده اند. بر اساس این گزارش، پالایشگاه های چین در دو سال گذشته، هر ماه دو یا سه محموله نفت کوره از ایران خریداری می کردند اما از ابتدای سال 2010 تنها یک محموله نفت کوره توسط پالایشگاه های این منطقه خریداری شده است. منبع : خبر گزاري موج    تاریخ : 13   شهریور   1389   

سکوی نفتی دیگری در خلیج مکزیک منفجر شده و آتش گرفته است. به گزارش موج به نقل از بی بی سی، بر اثر انفجار سکوی نفتی متعلق به شرکت مارینر انرژی که در ساعت 9:30 روز پنجشنبه به وقت محلی روی داد، 13 نفر از کارکنان این سکو به داخل آب پرتاب شدند. به گفته مقامات گارد ساحلی منطقه، همه 13 کارگری که به درون آب افتاده بودند، به وسیله یک نفتکش به یک سکوی نفتی دیگر منتقل شده اند. بر اساس ابن گزارش، رابرت گیبز سخنگوی کاخ سفید اعلام کرد: چنانچه آلودگی و نشت نفت گزارش شود، دولت فدرال آماده مقابله است. منبع : خبر گزاري موج    تاریخ : 13   شهریور   1389